Zalo OA
Trường cấp ba nào cũng nói có dạy AI. Bảy câu hỏi dưới đây tách trường đã xây quy trình khỏi trường mới chỉ có ý định, bằng cách hỏi vào chỗ không nói suông được: văn bản, số tiết, người chịu trách nhiệm và cách chấm bài.
Ba năm cấp ba của con trùng đúng với quãng các trường đại học và nhà tuyển dụng đang viết lại luật chơi về AI. Nên câu hỏi "trường có dạy AI không" gần như vô dụng — trường nào cũng trả lời có.
Câu hỏi hữu ích phải hỏi vào chỗ không trả lời suông được. Bảy câu dưới đây được xếp theo thứ tự đó, và mỗi câu tôi ghi kèm dấu hiệu của một câu trả lời thật.
1. Trường có văn bản về sử dụng AI trong học tập không?
Câu hỏi đúng không phải "trường cho dùng AI không", mà là "cho tôi xin văn bản".
Một chính sách thật có ba thứ: nói rõ trường hợp nào được dùng, trường hợp nào không, và chuyện gì xảy ra khi vi phạm. Nó tồn tại dưới dạng văn bản mà học sinh và phụ huynh đọc được, không phải trong đầu thầy hiệu trưởng.
Câu trả lời thật: trường đưa được file hoặc chỉ được chỗ đăng, có ngày ban hành. Câu trả lời cho có: "Trường khuyến khích dùng AI có trách nhiệm" — không kèm gì cả.
Đáng nói: nhiều trường ở thế khó thật, vì quy định cấp trên còn đang hình thành. Trường thừa nhận "chúng tôi đang soạn, dự kiến xong tháng sau" là câu trả lời trung thực và chấp nhận được. Trường nói đã có mà không đưa ra được thì khác.
2. Giáo viên của trường được đào tạo về AI đến đâu?
Đây là câu hỏi phân loại mạnh nhất, vì nó tốn tiền và tốn thời gian — không hô khẩu hiệu thay được.
Có một con số đáng để anh chị biết trước khi hỏi. Khảo sát TALIS 2024 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), công bố tháng 10/2025 trên 55 hệ thống giáo dục, cho thấy 64% giáo viên Việt Nam đã dùng công cụ AI trong công việc — đứng thứ năm toàn khảo sát và cao gần gấp đôi mức trung bình OECD là 36%. Cùng khảo sát ấy, 71% giáo viên Việt Nam nói còn thiếu hạ tầng để dùng hiệu quả, so với 34% của OECD.
Nói cách khác: giáo viên Việt Nam dùng AI nhiều, nhưng phần lớn là tự mò. Nên câu hỏi phải là:
Câu trả lời thật: nêu được số buổi tập huấn, ai tổ chức, năm nào, và bao nhiêu phần trăm giáo viên đã qua. Câu trả lời cho có: "Giáo viên chúng tôi đều rất thành thạo công nghệ."
3. Trường dạy tư duy phản biện thế nào để con không lệ thuộc AI?
Hỏi vào chỗ nó xuất hiện trong thời khoá biểu, chứ không hỏi trường có coi trọng nó không.
Tư duy phản biện là thứ mọi trường đều nói có. Điều tách biệt nằm ở chỗ nó là một hoạt động cụ thể hay chỉ là tinh thần chung.
Wayne Holmes, phó giáo sư tại UCL Knowledge Lab thuộc Đại học College London và đồng tác giả các khung năng lực AI do UNESCO công bố, nhiều lần nhấn mạnh một phân biệt mà tôi thấy hữu ích khi đi xem trường: học cách dùng công cụ AI và học về AI là hai việc khác nhau, và phần lớn chương trình trong nhà trường mới chỉ dừng ở vế thứ nhất. Vế thứ hai — hiểu công cụ ấy hoạt động ra sao, sai ở đâu, ai chịu trách nhiệm khi nó sai — mới là phần khó bỏ đi sau vài năm.
Câu hỏi cụ thể hoá:
- Môn nào yêu cầu học sinh bảo vệ lập luận trước lớp, và mấy lần một học kỳ?
- Có bài tập nào yêu cầu học sinh chỉ ra chỗ sai trong một câu trả lời của AI không?
- Học sinh có được dạy kiểm chứng nguồn không, hay chỉ được dặn là "đừng tin hết"?
Câu trả lời thật: kể được một bài tập cụ thể đã giao học kỳ trước. Câu trả lời cho có: "Chúng tôi lồng ghép trong mọi môn học."
Câu "lồng ghép trong mọi môn" gần như luôn có nghĩa là không nằm ở môn nào cả.
4. Chương trình AI của trường gồm bao nhiêu tiết, học gì?
Đòi hai con số: số tiết mỗi năm và sản phẩm đầu ra.
Đây là chỗ khoảng cách giữa các trường lộ ra rõ nhất. Có trường xây hẳn khung riêng theo khối lớp; có trường tổ chức một buổi chuyên đề mỗi năm rồi gọi đó là chương trình AI. Cả hai đều nói được câu "trường có dạy AI".
Câu trả lời thật: đưa được khung theo khối lớp, có số tiết, và mô tả sản phẩm học sinh làm ra. Câu trả lời cho có: "Chúng tôi có các chuyên đề về AI cho học sinh."
Hỏi thêm một câu: học sinh khoá trước làm ra sản phẩm gì? Xin xem một cái. Trường có chương trình thật sẽ có sản phẩm để khoe; đó là thứ họ tự hào.
5. Trường chấm bài thế nào khi học sinh có thể dùng AI?
Đây là câu hỏi ít được đặt nhất và tiết lộ nhiều nhất về việc trường đã nghĩ đến đâu.
Nếu toàn bộ điểm số dựa trên bài nộp về nhà, thì AI đã làm hỏng hệ thống đánh giá của trường đó rồi — dù trường có biết hay không. Các trường đã xử lý vấn đề này thường làm một trong ba cách, hoặc kết hợp:
| Cách làm | Nội dung | Điểm yếu cần hỏi thêm |
|---|---|---|
| Dịch chuyển trọng số | Tăng tỷ trọng bài làm tại lớp, thuyết trình, vấn đáp | Có làm tăng áp lực thi cử không? |
| Chấm quá trình | Yêu cầu nộp cả bản nháp, ghi chú, lịch sử chỉnh sửa | Giáo viên có đủ thời gian chấm không? |
| Công khai hoá | Cho dùng AI nhưng bắt khai rõ đã dùng thế nào | Khai sai thì xử lý ra sao? |
Câu trả lời thật: nêu được cách làm cụ thể và thừa nhận điểm yếu của nó. Câu trả lời cho có: "Chúng tôi có phần mềm phát hiện AI." — công cụ phát hiện AI hiện chưa đủ tin cậy để làm căn cứ kỷ luật, và trường nào dựa hẳn vào nó là đang đặt học sinh vào rủi ro bị oan.
6. Trường định hướng nghề nghiệp cho con thế nào?
Hỏi vào cơ chế, không hỏi vào dự đoán.
Không ai biết chắc nghề nào sẽ còn, nghề nào sẽ mất. Trường nào tự tin liệt kê "những nghề của tương lai" thường là trường đang đoán. Thứ đáng hỏi là trường tổ chức việc hướng nghiệp ra sao:
- Có người phụ trách hướng nghiệp riêng không, hay giáo viên chủ nhiệm kiêm?
- Học sinh có được gặp người đang làm nghề không, mấy lần một năm?
- Trường có theo dõi học sinh khoá trước hiện làm gì không?
Câu thứ ba là câu khó nhất và cũng hữu ích nhất. Trường có theo dõi được cựu học sinh là trường có quan hệ thật với họ.
7. Trường cân bằng giữa công nghệ và phần còn lại thế nào?
Hỏi ngược lại: trường giới hạn công nghệ ở đâu?
Một trường đã suy nghĩ kỹ sẽ trả lời được câu hỏi này ngay. Ví dụ: cấm điện thoại trong giờ học, có khung giờ không dùng màn hình, bắt buộc hoạt động thể chất hằng ngày. Trường chỉ kể được những thứ thêm vào mà không kể được thứ nào giới hạn lại thì thường là chưa nghĩ đến mặt kia.
Điều này có cơ sở. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ em và thanh thiếu niên 5–17 tuổi vận động ở mức trung bình đến mạnh trung bình 60 phút mỗi ngày. Một thời khoá biểu cấp ba dày đặc, cộng thêm thời gian trước màn hình cả trong lẫn ngoài giờ, rất dễ đẩy con xuống dưới ngưỡng đó mà không ai để ý.
Bảy câu hỏi này dùng thế nào cho hiệu quả?
Đừng hỏi cả bảy trong một lần. Hỏi ba câu khó nhất trước, rồi nghe cách trường trả lời.
Ba câu tôi khuyên hỏi trước là câu 1 (xin văn bản), câu 4 (số tiết và sản phẩm) và câu 5 (cách chấm bài). Ba câu này không nói suông được. Nếu trường trả lời được cả ba bằng thứ cụ thể, bốn câu còn lại thường cũng sẽ có câu trả lời tốt.
Và một điều nên giữ trong đầu: trường thừa nhận chưa làm được gì đó thường đáng tin hơn trường trả lời trơn tru mọi câu. Lĩnh vực này còn quá mới để có ai đã xong việc.
Việt Anh làm gì về mảng này?
Trường có khung AI Education riêng, dạy theo khối lớp với thời lượng cố định hằng năm và mỗi năm học sinh làm ra một sản phẩm — chứ không phải chuyên đề rời rạc. Trường cũng có trang Chính sách AI công khai tại truongvietanh.com/chinh-sach-ai, nói rõ học sinh được dùng AI trong trường hợp nào và không được dùng trong trường hợp nào.
Ở bậc THPT, phần chương trình này nằm cùng hệ với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và Oxford International Curriculum mà trường đang dạy, nên nó không lấy mất thời lượng của các môn thi tốt nghiệp. Học sinh cấp ba của Việt Anh vẫn thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học trong nước bình thường.
Về phần tiếng Anh đi kèm, trường có cam kết đầu ra IELTS 6.0–8.0 ghi trong hợp đồng ký với từng học sinh, kèm điều kiện con đi học đủ, dự đủ các buổi kèm bổ sung và làm hết bài tập giáo viên giao. Hệ thống có cơ sở ở Gò Vấp và Bình Tân, cả hai đều có khu nội trú.
Tôi nêu địa chỉ trang chính sách ở đây có chủ ý: bài này vừa khuyên anh chị đòi văn bản, thì trường viết bài cũng phải đưa được văn bản của mình ra. Nếu đọc xong thấy nó chưa đủ rõ ở chỗ nào, đó là góp ý tôi cần.
Đọc thêm
- Chính sách AI của Trường Việt Anh — văn bản đầy đủ, để anh chị đối chiếu khi hỏi các trường khác.
- Chọn trường THPT cho con lớp 9: 4 trục phải nhìn kỹ — bốn trục cơ bản, bảy câu hỏi này bổ sung cho trục thứ hai.
- Trường học ứng dụng AI: 7 tiêu chí phụ huynh cần hỏi — bản dành cho mọi cấp học.
Nguồn tham khảo
- OECD — TALIS 2024 Results, công bố 10/2025; 55 hệ thống giáo dục. Việt Nam: 64% giáo viên đã dùng công cụ AI (OECD 36%); 71% nêu thiếu hạ tầng (OECD 34%). Truy cập 28/09/2026.
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) — Physical activity — khuyến nghị 60 phút vận động mỗi ngày cho trẻ 5–17 tuổi. Truy cập 28/09/2026.
- Holmes, W., phó giáo sư tại UCL Knowledge Lab, Đại học College London — đồng tác giả các khung năng lực AI do UNESCO công bố; phân biệt giữa "học dùng công cụ AI" và "học về AI".
- Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Câu hỏi thường gặp
Trường cấp 3 có bắt buộc phải dạy AI không?
Hiện chưa có quy định bắt buộc một môn AI riêng ở bậc THPT. Các trường chủ động xây dựng theo cách của mình, nên khoảng cách giữa các trường rất lớn. Đó chính là lý do phụ huynh cần hỏi vào số tiết và sản phẩm đầu ra thay vì hỏi trường có dạy AI hay không.
Con dùng AI làm bài tập có phải là gian lận không?
Tuỳ quy định của từng trường, và đó là lý do câu hỏi số một trong bài này là xin xem văn bản. Có trường cấm hoàn toàn, có trường cho dùng nhưng bắt khai rõ đã dùng thế nào. Điều nguy hiểm là trường không có quy định rõ, vì khi đó học sinh bị xử lý theo cảm tính của từng giáo viên.
Phần mềm phát hiện AI có đáng tin không?
Chưa đủ tin cậy để làm căn cứ kỷ luật. Các công cụ này báo nhầm cả hai chiều, và thường báo nhầm nhiều hơn với bài viết của học sinh không phải người bản ngữ tiếng Anh. Trường dựa hẳn vào công cụ phát hiện là đang đặt học sinh vào rủi ro bị oan mà khó tự minh oan.
Trường trả lời chưa có chính sách AI thì có nên loại không?
Không nên loại ngay. Lĩnh vực này còn mới và quy định cấp trên vẫn đang hình thành, nên trường thừa nhận đang soạn là câu trả lời trung thực. Điều đáng lo hơn là trường khẳng định đã có mà không đưa ra được văn bản nào khi phụ huynh hỏi xin.
Nên hỏi ai trong trường những câu này?
Hỏi ban giám hiệu hoặc người phụ trách chuyên môn, vì đây là câu hỏi về hệ thống chứ không phải về một lớp. Nếu có dịp, hỏi thêm một giáo viên đang dạy — câu trả lời của hai bên khớp nhau đến đâu cũng là một thông tin về việc chính sách có xuống tới lớp học hay không.
Con học trường không mạnh về AI thì có thiệt thòi không?
Không hẳn, nếu trường mạnh về tư duy phản biện và nền tảng học thuật. Công cụ AI thay đổi rất nhanh, thứ học hôm nay có thể lỗi thời sau hai năm. Cái không lỗi thời là khả năng đọc một câu trả lời và nhận ra chỗ nào đáng ngờ — và thứ đó không cần môn AI mới dạy được.
Hỏi vào chỗ không nói suông được
Nếu anh chị chỉ nhớ một điều từ bài này, tôi mong đó là: đừng hỏi trường có coi trọng AI không, hãy hỏi xin thứ chứng minh điều đó.
Văn bản. Số tiết. Sản phẩm học sinh làm ra. Tên người chịu trách nhiệm. Bốn thứ ấy không nói suông được, và bốn thứ ấy tách được trường đã làm khỏi trường mới có ý định — nhanh hơn bất kỳ buổi tư vấn tuyển sinh nào.
Ba năm cấp ba của con trôi qua đúng lúc mọi thứ đang đổi. Anh chị không cần tìm ngôi trường đã có sẵn câu trả lời cho tương lai. Chỉ cần tìm ngôi trường đang thật sự làm việc với câu hỏi đó.
Đặt lịch tham quan Trường Việt Anh — và trước khi đi, đọc trước trang Chính sách AI để có cái đối chiếu. Đi xem trường mà có sẵn một bản mẫu trong tay thì hỏi sẽ khác hẳn.
Nguyễn Mạnh Dương — Nhà sáng lập & Chủ tịch hệ thống giáo dục K-12 Việt Anh (từ 2011). 15 năm thiết kế môi trường học tập chủ động cho trẻ 0–18 tuổi.
Cập nhật lần cuối: 28/09/2026