Zalo OA
Bảy câu hỏi giúp bạn đánh giá một trường THPT thời đại AI: trường tích hợp AI trên mấy lớp; AI có chấm điểm học sinh không; giáo viên được đào tạo thế nào; con được chọn người đồng hành không; hồ sơ năng lực gồm gì; 4 tuần đầu lớp 10 dùng làm gì; sau 3 năm con thành kiểu người nào.
Trong một buổi chia sẻ ở trường, Võ Trần Anh Duy, một học sinh nội trú từng tự nhận là rất ham chơi, nói một câu làm tôi dừng lại: "Thầy cô không chỉ dạy kiến thức mà còn là người định hướng để mình tự bước đi trên đôi chân của mình."
Câu nói của Duy chứa sẵn tiêu chí quan trọng nhất khi chọn trường cấp 3: trường này làm gì cho sự "tự bước đi" của con? Năm năm trước, câu hỏi đó đã khó. Bây giờ, khi AI làm thay ngày càng nhiều việc mà chương trình phổ thông vẫn đang dạy, nó trở thành câu hỏi sống còn. Bạn có thể xem chia sẻ đầy đủ của Duy tại video dưới đây, rồi cùng tôi đi qua 7 câu hỏi mà tôi tin rằng bạn nên mang theo đến bất kỳ buổi tư vấn tuyển sinh nào.
Vì sao tiêu chí chọn trường cấp 3 đã thay đổi?
Tiêu chí chọn trường THPT đã thay đổi vì chính yêu cầu của thị trường lao động và của Bộ GD-ĐT đã thay đổi. Theo báo cáo Future of Jobs 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động sẽ thay đổi vào năm 2030. Con bạn vào lớp 10 năm nay sẽ ra trường đúng giữa làn sóng đó.
Ở trong nước, Quyết định 2422/QĐ-BGDĐT ngày 18/8/2026 đã đưa giáo dục AI vào chương trình phổ thông với mức sàn 12 tiết mỗi lớp mỗi năm. Nghĩa là từ năm học này, "trường có dạy AI không" không còn là điểm cộng, mà là nghĩa vụ. Câu hỏi thật của cha mẹ phải sâu hơn một bậc: trường dạy AI như thế nào, và dạy để con làm chủ hay để con lệ thuộc?
Còn một lý do rất thực tế nữa. Theo kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 mà Sở GD-ĐT TP.HCM công bố, khoảng 70% học sinh lớp 9 sẽ vào lớp 10 THPT công lập và trên 10% vào các trung tâm giáo dục thường xuyên công lập. Tức là cứ 10 gia đình thì khoảng 3 gia đình không có chỗ ở trường THPT công lập và phải chọn một hướng đi khác trong vài tuần ngắn ngủi. Nếu bạn chuẩn bị bộ câu hỏi đánh giá từ bây giờ, bạn sẽ không phải chọn trong hoảng loạn.
Tôi làm giáo dục từ 2011 và ngồi qua hàng nghìn buổi họp phụ huynh. Điều tôi nhận thấy là cha mẹ bây giờ không còn sợ con học kém. Cha mẹ sợ con yếu bản lĩnh, lười tư duy, lệ thuộc điện thoại và AI. Bảy câu hỏi dưới đây được thiết kế đúng cho nỗi sợ đó.
Câu 1: Trường tích hợp AI trên mấy lớp, theo khung năng lực nào?
Đừng hỏi "trường có dùng AI không", vì trường nào cũng sẽ nói có. Hãy hỏi AI hiện diện ở mấy lớp: việc học của học sinh, việc dạy của giáo viên, và việc vận hành của nhà trường. Một trường chỉ có một trong ba lớp đang "có dùng" AI; tích hợp có hệ thống nghĩa là cả ba lớp cùng chạy, theo một khung công bố được.
Khung tham chiếu đáng tin nhất hiện nay là Khung năng lực AI cho học sinh của UNESCO (2024), gồm 12 năng lực trên 4 chiều: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng AI, thiết kế hệ thống AI, qua ba mức từ hiểu, vận dụng đến sáng tạo. Nếu trường không nêu được khung tham chiếu nào, chương trình AI của họ đang được thiết kế mà không có nền học thuật.
Ở Việt Anh, chúng tôi chuyển đổi thành AI-Powered School từ năm học 2026-2027: AI tích hợp trên cả ba lớp học tập, giảng dạy và quản trị, theo khung UNESCO nói trên. Mọi học sinh lớp 1 đến 12 học 30 tiết AI mỗi năm, gấp 2,5 lần mức sàn của Bộ, nằm trong học phí đã công bố và không thu thêm.
Câu 2: AI có được chấm điểm con tôi không? Nguyên tắc đạo đức AI có thành văn bản không?
Câu trả lời đúng mà bạn cần nghe là: không, AI không được chấm điểm, và nguyên tắc đó phải nằm trong một văn bản công khai. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 (Điều 4.2) quy định AI không thay thế thẩm quyền quyết định của con người; trong trường học, điều đó nghĩa là điểm số, hạnh kiểm, kỷ luật, tuyển sinh đều phải do con người quyết và chịu trách nhiệm.
Đây là câu hỏi sắc nhất trong bảy câu, vì nó phân biệt trường nghiêm túc với trường chạy theo trend. Một bộ nguyên tắc đạo đức AI thành văn bản buộc nhà trường tự giới hạn quyền lực của công cụ: dữ liệu học sinh được bảo vệ ra sao, học sinh dùng AI ở mức nào thì phải khai báo, và ai là người ra quyết định cuối cùng.
Ở Việt Anh, Chính sách sử dụng AI được ban hành ngày 20/8/2026 và đăng công khai trên website, xây trên Khuyến nghị về Đạo đức AI của UNESCO (2021). Trong đó có ba giới hạn không thương lượng: con người ra mọi quyết định về học sinh; dùng AI thì khai báo; dữ liệu định danh học sinh không được đưa vào công cụ ngoài danh mục đã duyệt. Mỗi đề bài đều ghi rõ mức được dùng AI theo thang A0 đến A4, từ cấm hoàn toàn đến tự do có kiểm chứng. Bạn có thể đọc toàn văn trên trang Chính sách AI của trường và mang theo khi đi hỏi các trường khác.
Câu 3: Giáo viên ở đây được đào tạo AI thế nào?
Công cụ không tạo ra kết quả; người cầm công cụ mới tạo ra kết quả. Một nghiên cứu đối chứng ngẫu nhiên tại Đại học Harvard (Kestin và cộng sự, Scientific Reports, 2025) cho thấy sinh viên học với AI tutor đạt mức tiến bộ hơn gấp đôi nhóm học chủ động trên lớp, trong ít thời gian hơn. Nhưng chính Gregory Kestin, giảng viên vật lý tại Harvard và tác giả chính của nghiên cứu, cùng nhóm của ông nhấn mạnh rằng kết quả đó đến từ việc AI tutor được thiết kế theo các nguyên tắc sư phạm đã kiểm chứng. AI trong tay giáo viên không hiểu sư phạm thì không có phép màu nào xảy ra.
Vì vậy hãy hỏi thẳng: giáo viên ở đây được phân loại năng lực AI theo khung nào, ai kèm ai, và bao nhiêu phần trăm đã qua huấn luyện?
Ở Việt Anh, 100% giáo viên đã qua huấn luyện AI trong hè 2026, và hơn 30 thầy cô đã tự làm được ứng dụng hoặc skill AI phục vụ việc dạy của chính mình, từ luyện phát âm đến soạn đề. Chúng tôi áp dụng khung năng lực AI cho giáo viên của UNESCO với mục tiêu 20% biết dùng, 70% dùng giỏi, 10% tạo mới, kèm Buddy System để giáo viên kèm nhau và học viện R&D nội bộ Merdi-AI biên dịch các khung quốc tế thành tài liệu thực hành từng môn. Quan điểm của tôi gói trong một câu: AI ngồi sau lưng giáo viên, không ngồi vào ghế giáo viên.
Câu 4: Con được tự chọn người đồng hành, hay bị chỉ định?
Một hệ thống mentor đúng nghĩa là hệ thống mà học sinh được chọn người đồng hành sau khi đã có thời gian quan sát thật, và có nhịp gặp gỡ đều đặn thành lịch. Nếu trường trả lời "cô chủ nhiệm tự động là mentor", đó là phân công hành chính, không phải mentorship.
Vì sao chuyện này quan trọng trong thời đại AI? Vì AI có thể trả lời mọi câu hỏi về kiến thức, nhưng không thể thay một người lớn hiểu con, tin con và phản chiếu cho con thấy con đang ở đâu. Càng nhiều công cụ, con càng cần một người thật để định hướng, đúng như điều Anh Duy nói ở đầu bài.
Ở Việt Anh THPT, sau 28 ngày Foundation đầu năm, mỗi học sinh tự chọn Mentor của mình: một trong hai giáo viên chủ nhiệm, hoặc một giáo viên bộ môn em thấy phù hợp. Em đề xuất, người được chọn nhận. Nhịp đồng hành theo kỷ luật thực thi 4DX: mỗi tuần em ngồi lại với Buddy, một bạn đồng hành cùng cấp, theo khung PDR (Plan, Do, Review: lên kế hoạch, thực hiện, nhìn lại); mỗi tháng em có buổi PDR sâu hơn với Mentor. Người chọn người khác hẳn người được phân.
Câu 5: Học sinh tốt nghiệp mang theo hồ sơ năng lực gì ngoài học bạ?
Hãy yêu cầu trường chỉ ra ba thứ cụ thể: dự án thật trong môn học chính khóa, hồ sơ năng lực (portfolio) được cập nhật liên tục, và vai trò dẫn dắt thật của học sinh. Đây là những thứ quyết định khả năng cạnh tranh học bổng và đại học, vì điểm số đẹp giờ đã là mặt bằng chung, còn AI thì đang làm bài luận mẫu trở nên vô giá trị trong mắt hội đồng tuyển sinh.
Một câu hỏi kiểm tra nhanh: "Trường có môn học nào được dạy hoàn toàn bằng dự án tích hợp không, hay dự án chỉ là hoạt động ngoại khóa?"
Ở Việt Anh, mỗi em có Portfolio bằng tiếng Anh cập nhật liên tục, hệ thống Hoa tiêu học sinh cho các vai trò dẫn dắt cấp trường, và chương trình AI 30 tiết khép lại ở lớp 12 bằng một dự án capstone. Trường không có những thứ này thì con tốt nghiệp với hồ sơ trống so với bạn bè cùng lứa.
Câu 6: 4 tuần đầu lớp 10 được dùng để làm gì?
Trường tốt không cho học sinh lớp 10 lao vào học nặng từ ngày đầu, mà dùng những tuần đầu để dạy cách học, xây văn hóa lớp và giúp con định hướng. Lớp 9 lên lớp 10 là cú chuyển cấp nặng nhất: khối lượng kiến thức tăng gấp đôi, áp lực hướng nghiệp đến sớm, bạn bè mới hoàn toàn. Không có nền, ba năm sau đó con học trong mơ hồ.
Cũng đừng quên hỏi về thể thao. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2020) khuyến nghị trẻ 5 đến 17 tuổi vận động tối thiểu 60 phút mỗi ngày; một trường cắt giờ thể thao để luyện thi đang đánh đổi sức bền của con lấy con số ngắn hạn.
Ở Việt Anh, mỗi năm học mở đầu bằng học kỳ Foundation kéo dài 28 ngày cho mọi học sinh: giáo dục cảm xúc xã hội, xây văn hóa lớp, phân công vai trò lãnh đạo, kỹ năng học tập và định hướng môn. Mỗi tuần có những tiết The Leader in Me rèn 7 thói quen hiệu quả theo Stephen Covey, mỗi sáng có Morning Meeting, mỗi tuần có PDR. Buổi chiều có câu lạc bộ thể thao từ 16:15 đến 17:45, và học sinh trung học cam kết theo ít nhất một môn thể thao thường xuyên có minh chứng. Nền trước, tốc độ sau.
Câu 7: Sau 3 năm, học sinh ở đây trở thành kiểu người nào?
Đây là câu cuối cùng và quan trọng nhất, vì nó buộc nhà trường nói ra sản phẩm giáo dục của họ bằng ngôn ngữ con người, không phải bằng tỷ lệ đỗ. Trường trả lời được sẽ mô tả cụ thể: tốt nghiệp ở đây, học sinh có giá trị gì, kỹ năng gì, được đo bằng gì. Trường lúng túng là trường chưa biết mình đang làm gì.
Bạn cũng có thể hỏi phiên bản khó hơn: "Cho tôi gặp 2 học sinh lớp 12 và nghe các em tự nói về mình." Học sinh là bằng chứng sống của môi trường, không bản giới thiệu nào thay được.
Ở Việt Anh, câu trả lời của chúng tôi là một học sinh được đo trên 4 lĩnh vực: kiến thức, kỹ năng lãnh đạo, phẩm chất, sức khỏe, đo chính thức 3 lần mỗi năm và theo dõi hằng tuần bằng PDR, trên sự tiến bộ của chính em chứ không xếp hạng em này với em khác. Phẩm chất không nằm ở khẩu hiệu mà được phân rã thành 25 hành động chấm hằng tuần, dựa trên 5 giá trị cốt lõi: tôn trọng và tự trọng, trách nhiệm, tài giỏi, chính trực, yêu thương. Kỹ năng bám theo khung 16 kỹ năng thế kỷ 21 của WEF. Mục đích cuối cùng tôi vẫn nói với phụ huynh suốt 15 năm: giáo dục tốt không quyết định thay con, mà cho con quyền được chọn.
Bảng tóm tắt: hỏi gì và cảnh giác với điều gì
| Câu hỏi | Câu trả lời đáng tin | Dấu hiệu cảnh báo |
|---|---|---|
| 1. AI tích hợp trên mấy lớp? | Cả ba lớp: học tập, giảng dạy, quản trị; nêu được khung UNESCO và số tiết | "Trường có phòng máy hiện đại", không nêu khung |
| 2. AI có chấm điểm không? | Không; có văn bản chính sách AI công khai | "Thầy cô linh hoạt", không có văn bản |
| 3. Giáo viên được đào tạo AI thế nào? | Nêu được tỷ lệ đã huấn luyện, khung phân loại, cơ chế kèm nhau | "Giáo viên trẻ nên rành công nghệ" |
| 4. Con được chọn mentor không? | Học sinh chọn sau thời gian quan sát, có nhịp gặp cố định | "Cô chủ nhiệm tự động là mentor" |
| 5. Hồ sơ năng lực gồm gì? | Dự án chính khóa, portfolio cập nhật, vai trò dẫn dắt luân phiên | Chỉ nói về điểm số và tỷ lệ đỗ |
| 6. 4 tuần đầu lớp 10 làm gì? | Có giai đoạn nền tảng: văn hóa lớp, phương pháp học, thể thao đều đặn | Học nặng và luyện thi ngay tuần đầu |
| 7. Sau 3 năm con thành kiểu người nào? | Mô tả cụ thể giá trị, kỹ năng và cách đo | Lúng túng, hoặc chỉ đọc lại tỷ lệ đỗ đại học |
Dùng 7 câu hỏi này trong buổi tham quan thế nào?
Bạn không cần hỏi đủ bảy câu trong một buổi. Cách dùng hiệu quả nhất mà tôi quan sát được từ các phụ huynh kỹ tính:
- Rút danh sách còn 2 đến 3 trường, đặt lịch tham quan từng trường, đi vào ngày học bình thường thay vì ngày hội tuyển sinh.
- In bảy câu hỏi và hỏi cùng một bộ ở mọi trường, để các câu trả lời so sánh được với nhau.
- Xin xem văn bản thật: chính sách AI, cam kết bằng văn bản, biểu phí đầy đủ. Lời nói trong phòng tư vấn không phải là cam kết.
- Xin nói chuyện với 2 đến 3 học sinh lớp 11, 12 không có giáo viên ngồi cạnh.
- Về nhà, cùng con chấm từng trường theo bảng tóm tắt ở trên; con là người học, con phải có phiếu chấm của mình.
- Chốt trước tháng 3, vì mùa tuyển sinh cao điểm từ tháng 4 trở đi sẽ không còn nhiều chỗ cho những buổi tham quan thong thả.
Đọc thêm trước khi quyết định
Nếu con bạn đang ở ngưỡng chuyển cấp, ba trang này nối tiếp bài hôm nay. Bài 7 câu hỏi cha mẹ nên hỏi bất kỳ trường THCS nào là phiên bản dành cho cấp 2, hữu ích nếu nhà bạn còn một bé nhỏ hơn. Trang Học phí Trường Việt Anh trả lời câu hỏi tiền bạc một cách đầy đủ, vì quyết định chọn trường luôn phải đứng được trên bảng chi phí thật. Và Chính sách sử dụng AI của Trường Việt Anh là ví dụ về loại văn bản mà bài này khuyên bạn yêu cầu ở mọi trường.
Câu hỏi thường gặp
"Trường có dùng AI" và "AI-Powered School" khác nhau thế nào?
Trường "có dùng AI" là trường có giáo viên hoặc học sinh dùng công cụ AI rải rác, không khung, không chính sách. Một AI-Powered School tích hợp AI có hệ thống trên cả ba lớp học tập, giảng dạy và quản trị, theo khung năng lực công bố được, kèm bộ nguyên tắc đạo đức thành văn bản. Khác biệt nằm ở hệ thống và văn bản, không nằm ở số lượng công cụ.
AI có được chấm điểm học sinh không?
Không nên, và tại Việt Anh là không được phép. Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15 quy định AI không thay thế thẩm quyền quyết định của con người. Chính sách AI của Việt Anh ghi rõ: AI không chấm điểm, không xếp hạnh kiểm, không ra quyết định kỷ luật hay tuyển sinh; AI chỉ hỗ trợ chuẩn bị, con người quyết định và chịu trách nhiệm.
Học AI ở trường có phải đóng thêm tiền không?
Tùy trường, nên bạn cần hỏi thẳng. Mức sàn 12 tiết AI mỗi năm theo Quyết định 2422/QĐ-BGDĐT là nghĩa vụ của mọi trường phổ thông từ năm học 2026-2027. Tại Việt Anh, chương trình AI 30 tiết mỗi lớp mỗi năm nằm trong học phí đã công bố, không thu thêm. Ở trường khác, hãy hỏi rõ số tiết và khoản phí đi kèm trước khi ký hồ sơ.
Con tôi không giỏi công nghệ, có cần quan tâm các tiêu chí AI không?
Càng cần. Theo WEF (Future of Jobs 2025), 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động sẽ thay đổi vào năm 2030, ở mọi ngành chứ không riêng ngành công nghệ. Năng lực AI ở phổ thông là biết dùng công cụ có đạo đức, biết kiểm chứng và không lệ thuộc, giống như biết đọc và biết bơi, không phải là học lập trình chuyên sâu.
Khi nào nên bắt đầu đi tham quan trường cấp 3?
Từ đầu năm lớp 9, lý tưởng là trước tháng 3. Lúc đó bạn còn thời gian đi 2 đến 3 trường vào ngày học bình thường, hỏi đủ bảy câu và cho con cùng chấm. Để đến sau kỳ thi lớp 10 mới tìm hiểu, bạn sẽ phải quyết định trong vài tuần với tâm lý bị động. Trường Việt Anh đón phụ huynh tham quan từ Thứ 2 đến Thứ 7, 07:00 đến 19:00; Chủ nhật vẫn đón nếu bạn hẹn trước.
Cấp 3 không có năm sau
Cha mẹ cấp 2 có thể chờ thêm một năm để quan sát. Cấp 3 thì không: mỗi năm trôi qua là một phần ba quãng đường đã được định hình, đúng hoặc lệch.
Bảy câu hỏi trong bài này không nhằm tìm ra một ngôi trường hoàn hảo, vì không có trường nào hoàn hảo, kể cả trường của tôi. Chúng nhằm tìm ra ngôi trường trả lời được bằng hệ thống và văn bản, thay vì bằng lời hứa. Trường trả lời được cả bảy câu là trường đã nghĩ kỹ về tương lai của con bạn trước cả khi bạn bước vào phòng tư vấn.
Nếu bạn muốn bắt đầu ngay, hãy đặt một buổi tham quan Trường Việt Anh: đi một vòng trường vào ngày học bình thường, đọc bộ nguyên tắc đạo đức AI, gặp vài học sinh Hoa tiêu và mang theo đúng bảy câu hỏi này. Nếu sau buổi đó bạn thấy đây chưa phải nơi của con mình, tôi tôn trọng. Nhưng nếu bạn thấy có điều gì đó phù hợp, con bạn sẽ có thêm một lựa chọn được cân nhắc kỹ, và mỗi năm, chỉ một quyết định đúng của cha mẹ có thể thay đổi cả quãng đường ba năm của con. Đặt lịch tham quan Trường Việt Anh: trường đón phụ huynh từ Thứ 2 đến Thứ 7, 07:00 đến 19:00, Chủ nhật nếu hẹn trước.
Nguyễn Mạnh Dương, Nhà sáng lập và Chủ tịch Hội đồng trường Hệ thống Trường Việt Anh (từ 2011), CEO Major Education. 15 năm thiết kế môi trường học tập chủ động cho trẻ 1 đến 18 tuổi theo các khung HighScope (inspired), Responsive Classroom, The Leader in Me và PDR; dẫn dắt chuyển đổi Việt Anh thành AI-Powered School từ năm học 2026-2027. Viết tại nguyenmanhduong.com.
Cập nhật lần cuối: 17/10/2026.
Trường Việt Anh (truongvietanh.com, thành lập 2011 tại TP.HCM) không liên quan đến các trường cùng tên ở Bình Dương, Trà Vinh hay địa phương khác.
Nguồn tham khảo
- World Economic Forum, Future of Jobs Report 2025 (2025), weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025.
- Kestin, G., Miller, K. và cộng sự, AI tutoring outperforms in-class active learning, Scientific Reports (Nature Portfolio, 2025).
- UNESCO, AI Competency Framework for Students (2024).
- UNESCO, Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence (2021).
- Quyết định 2422/QĐ-BGDĐT ngày 18/8/2026 của Bộ GD-ĐT về Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông.
- Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15.
- WHO, Guidelines on physical activity and sedentary behaviour (2020).
- Sở GD-ĐT TP.HCM, kế hoạch chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027, qua Tuổi Trẻ, 22/4/2026.