Zalo OA
Nếu như trước đây, thi đỗ vào trường công lập gần như là mục tiêu mặc định của mọi học sinh cuối cấp THCS, thì những năm gần đây, ngày càng nhiều gia đình chủ động lựa chọn không tham gia kỳ thi tuyển sinh công lập, mà hướng con theo những con đường khác. Đây là một xu hướng đáng chú ý, phản ánh sự thay đổi trong tư duy của phụ huynh về con đường học tập phù hợp cho con.
Bài viết này tìm hiểu những lý do đằng sau xu hướng này, giúp các gia đình đang cân nhắc có thêm góc nhìn đa chiều khi đưa ra quyết định cho con.
Vì sao ngày càng nhiều gia đình chọn không thi công lập?
1. Mong muốn giảm áp lực thi cử cho con
Kỳ thi tuyển sinh công lập ở nhiều khu vực có mức độ cạnh tranh rất cao, đi kèm áp lực ôn tập nặng nề trong suốt năm học cuối cấp. Nhiều phụ huynh, sau khi cân nhắc, nhận thấy sức khỏe tinh thần và niềm vui học tập của con quan trọng hơn việc phải trải qua một kỳ thi căng thẳng, nên chủ động chọn hướng đi nhẹ nhàng hơn cho con.
2. Nhận thấy con phù hợp với hướng đi khác
Một số gia đình, qua quá trình quan sát con trong những năm THCS, nhận ra con có thế mạnh và sở thích phù hợp hơn với những con đường khác — như học nghề, các chương trình quốc tế, hoặc trường có phương pháp giáo dục đặc thù — thay vì con đường học thuật truyền thống dẫn đến đại học công lập.
3. Đánh giá thực tế về cơ hội và mức độ cạnh tranh
Với những khu vực có tỉ lệ chọi rất cao, một số gia đình sau khi đánh giá thực tế năng lực của con đã chủ động chọn con đường có tỉ lệ thành công cao hơn — ví dụ như xét tuyển vào trường dân lập, tư thục — thay vì đặt cược vào một kỳ thi có tính rủi ro lớn.
4. Quan tâm nhiều hơn đến sự phát triển toàn diện
Nhiều phụ huynh hiện nay có xu hướng coi trọng sự phát triển toàn diện của con — kỹ năng sống, ngoại ngữ, tư duy — không chỉ dừng lại ở kết quả học thuật. Một số môi trường ngoài công lập được nhìn nhận là tạo điều kiện tốt hơn cho hướng phát triển này, khiến các gia đình cân nhắc lựa chọn thay thế.
5. Nhận thức thay đổi về giá trị của các con đường học tập khác nhau
Xã hội ngày càng cởi mở hơn trong việc nhìn nhận giá trị của các con đường học tập đa dạng — không còn coi trường công lập là lựa chọn duy nhất "đúng đắn". Sự thay đổi trong nhận thức này tạo điều kiện để phụ huynh tự tin hơn khi chọn hướng đi khác cho con.
Đây có phải là lựa chọn phù hợp cho mọi gia đình?
Không có câu trả lời chung cho tất cả. Việc chọn thi hay không thi công lập cần dựa trên đánh giá thực tế về năng lực, sở thích của con và điều kiện của gia đình, chứ không nên chạy theo xu hướng đám đông theo hướng nào. Với những gia đình có con phù hợp và mong muốn theo con đường công lập, việc chuẩn bị kỹ lưỡng vẫn là hướng đi đáng theo đuổi. Với những gia đình khác, các lựa chọn thay thế cũng hoàn toàn chính đáng và có thể mang lại kết quả tốt không kém.
Điều quan trọng là sự phù hợp, không phải xu hướng
Dù chọn hướng đi nào, điều cốt lõi vẫn là sự phù hợp với con — năng lực, tính cách, sở thích và định hướng tương lai của chính con, chứ không phải theo số đông hay định kiến xã hội. Gia đình nên dành thời gian tìm hiểu kỹ các lựa chọn, trò chuyện với con và đưa ra quyết định dựa trên sự thấu hiểu thực sự. Đây là tinh thần nhà trường luôn coi trọng khi đồng hành cùng phụ huynh trong những quyết định giáo dục quan trọng.
Câu hỏi thường gặp
Không thi vào công lập có phải là một quyết định mạo hiểm không?
Không nhất thiết, nếu đây là quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên sự phù hợp với con, chứ không phải là né tránh vì sợ hãi. Nhiều gia đình đã chọn hướng đi khác và con vẫn phát triển tốt, thậm chí tốt hơn nhờ môi trường phù hợp hơn. Điều quan trọng là quyết định dựa trên thông tin đầy đủ và sự thấu hiểu con, không phải quyết định vội vàng.
Làm sao biết con nên thi công lập hay chọn hướng đi khác?
Hãy đánh giá dựa trên nhiều yếu tố: năng lực học tập thực tế của con qua các bài kiểm tra, thi thử; mức độ chịu áp lực và tâm lý của con; sở thích và định hướng tương lai; và điều kiện tài chính của gia đình nếu chọn hướng ngoài công lập. Trò chuyện cởi mở với con để hiểu mong muốn thực sự của con cũng là bước quan trọng.
Chọn hướng đi khác công lập có ảnh hưởng đến cơ hội vào đại học sau này không?
Không nhất thiết. Nhiều trường dân lập, tư thục chất lượng vẫn cung cấp chương trình học thuật đầy đủ, giúp học sinh có nền tảng tốt để thi đại học nếu muốn. Con đường học tập của con không bị đóng lại chỉ vì không học trường công lập ở bậc THPT — điều quan trọng hơn là chất lượng giáo dục và sự nỗ lực của con trong quá trình học.
Kết luận
Xu hướng ngày càng nhiều gia đình cân nhắc không thi vào lớp 10 công lập phản ánh sự đa dạng hóa trong tư duy giáo dục hiện đại — không còn một con đường duy nhất được coi là đúng đắn. Dù chọn hướng đi nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp thực sự với con, dựa trên sự thấu hiểu và cân nhắc kỹ lưỡng của gia đình, chứ không phải chạy theo số đông hay định kiến xã hội.
Bài viết được chia sẻ bởi đội ngũ giáo dục Trường Việt Anh — đồng hành cùng phụ huynh trong những quyết định giáo dục quan trọng cho con. Cập nhật tháng 7/2026.