Zalo OA
Thông tư 78/2026/TT-BGDĐT chỉ sửa chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS và THPT, hiệu lực 10/11/2026. Nếu con anh chị học chương trình phổ thông bình thường thì thông tư này không đổi gì. Nhưng nó cho thấy khá rõ đợt chỉnh chương trình và sách giáo khoa sắp tới sẽ chạm vào đâu.
Tuần này tôi nhận vài tin nhắn cùng một nội dung: "Bộ vừa sửa 4 môn, con em có phải học lại không anh?"
Câu trả lời ngắn là không. Nhưng tôi không muốn dừng ở đó, vì câu hỏi thật của anh chị không phải về thông tư này — mà về cái cảm giác mỗi năm lại nghe đổi một thứ, và không biết lần nào thì đến lượt con mình.
Bài này tách rõ ba tầng: cái đã ban hành, cái Bộ đã nói sẽ làm, và cái chưa ai công bố. Tôi cũng nói thẳng những chỗ tôi không biết.
Thông tư 78/2026 sửa đúng những gì?
Sửa nội dung 4 môn trong chương trình giáo dục thường xuyên, chủ yếu là cập nhật tên gọi, địa danh và đơn vị hành chính.
Thông tư 78/2026/TT-BGDĐT ban hành ngày 25/9/2026, hiệu lực từ 10/11/2026, sửa hai văn bản đã có:
| Sửa văn bản nào | Cấp | Môn được sửa |
|---|---|---|
| Thông tư 36/2021/TT-BGDĐT | THCS (GDTX) | Lịch sử và Địa lí |
| Thông tư 12/2022/TT-BGDĐT | THPT (GDTX) | Lịch sử · Địa lí · Giáo dục kinh tế và pháp luật |
Bộ nêu rõ những gì không đổi: mục tiêu, cấu trúc, yêu cầu cần đạt và định hướng cơ bản của chương trình đều giữ nguyên; không đặt ra chính sách mới; không phát sinh thủ tục hành chính; không thay đổi quyền và nghĩa vụ của người học.
Nội dung được cập nhật gồm ba nhóm chính: Hiến pháp năm 2013 sửa đổi, bổ sung năm 2025; địa danh và đơn vị hành chính sau sắp xếp, cùng việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; và nội dung về bảo vệ chủ quyền ở Biển Đông, vùng biên giới Tây Nam và vùng biên giới phía Bắc.
Một chi tiết dễ gây hiểu nhầm, xin nói rõ: ở chương trình GDTX, phần Hiến pháp được đưa vào Chuyên đề học tập lớp 11. Còn ở chương trình phổ thông, Hiến pháp dạy ở lớp 10. Hai chương trình xếp nội dung khác nhau, nên đừng suy từ cái này sang cái kia.
Con tôi học chương trình phổ thông — có bị ảnh hưởng không?
Không. Thông tư này áp cho giáo dục thường xuyên, không áp cho chương trình giáo dục phổ thông.
Đây là chỗ tôi muốn nói kỹ, vì tiêu đề báo dễ gây hiểu lầm. "Chương trình giáo dục thường xuyên" là hệ dành cho người học không theo trường phổ thông chính quy — học viên bổ túc, người đã đi làm, học sinh học tại trung tâm GDTX. Nó có chương trình riêng, ban hành bằng văn bản riêng.
Chương trình con anh chị đang học là Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT. Thông tư 78/2026 không sửa văn bản đó.
Nói cho đủ: Việt Anh không có hệ GDTX. Chúng tôi là trường phổ thông liên cấp, nên thông tư này không đổi gì trong lớp học của chúng tôi.
Vậy vì sao phụ huynh phổ thông vẫn nên đọc?
Vì cùng những lý do khiến Bộ phải sửa chương trình GDTX cũng đang tồn tại ở chương trình phổ thông — và Bộ đã nói sẽ sửa.
Theo quyết định về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026–2027 mà Bộ GD-ĐT ban hành đầu tháng 9/2026, Bộ cho biết sẽ sửa đồng bộ chương trình giáo dục và sách giáo khoa để đáp ứng các yêu cầu mới, với định hướng rà soát, chỉnh sửa đồng bộ sách giáo khoa, tập trung vào những nội dung chưa phù hợp và còn gây quá tải.
Nhưng ở đây tôi phải đính chính một suy đoán mà tôi từng có, và giáo viên của trường đã chỉ ra là sai.
Tôi đã nghĩ: nếu Hiến pháp sửa năm 2025 phải cập nhật vào hệ GDTX, thì sách hệ phổ thông hẳn cũng đang dạy nội dung cũ. Không đúng. Giáo viên bộ môn Giáo dục kinh tế và pháp luật của trường đối chiếu sách đang dùng và cho thấy phần căn cứ pháp luật đã là bản mới nhất — sách ghi "Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)", và ở chuyên đề lớp 11 thì ghi "Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, năm 2025)".
Vậy cái gì còn lệch? Phần tình huống, không phải phần luật. Sách vẫn còn một số tình huống nói về cấp huyện — đơn vị hành chính hiện không còn dùng.
Thông tư 78 vì thế hữu ích với anh chị không phải như một quy định, mà như một bản xem trước: nó cho thấy đợt chỉnh sắp tới sẽ chạm vào Lịch sử, Địa lí, và Giáo dục kinh tế và pháp luật — chứ không phải Toán hay Ngữ văn.
Ba nội dung nào gần như chắc chắn sẽ vào sách phổ thông?
Hai nhóm, suy ra từ những gì Bộ vừa sửa ở hệ GDTX — và một nhóm thì hoá ra sách phổ thông đã làm xong.
- Địa danh, đơn vị hành chính và tình huống theo cấp huyện. Từ 01/7/2025 cả nước bỏ cấp quận/huyện. Riêng TP.HCM còn 168 phường, xã — khu vực Quận 12 cũ nay là 5 phường, khu vực Gò Vấp cũ là 6 phường. Bản đồ, bài địa lí địa phương và các tình huống pháp luật lấy ví dụ ở cấp huyện đều cần chỉnh.
- Nội dung về chủ quyền ở Biển Đông và các vùng biên giới, phần Bộ vừa điều chỉnh cách trình bày ở hệ GDTX.
Nhóm thứ ba — căn cứ pháp luật như Hiến pháp và các bộ luật — thì sách phổ thông đã cập nhật rồi, như phần trên đã nói. Đây là chỗ tôi đoán sai và được giáo viên sửa lại.
Tôi dừng ở ba nhóm này và không đoán mốc thời gian. Bộ chưa công bố ngày sách phổ thông được chỉnh, chưa công bố bộ sách nào chỉnh trước, và chưa nói gì về thi tốt nghiệp. Ai nói chắc ba điều đó là đang đoán.
Địa danh đã đổi mà sách còn tên cũ thì con học thế nào?
Đây là câu hỏi thực tế nhất, và nó đang xảy ra ngay trong năm học này.
Sách giáo khoa in trước tháng 7/2025 còn ghi tên tỉnh, quận cũ. Học sinh mở sách thấy "tỉnh Kiên Giang", mở điện thoại thấy "tỉnh An Giang". Với môn Địa lí, cái lệch đó không nhỏ: nó chạm vào bản đồ, số liệu vùng kinh tế – xã hội, và cả phần địa lí địa phương.
Cách xử lý đúng không phải bắt trẻ học thuộc một trong hai, mà dạy trẻ đọc được cả hai và biết vì sao chúng khác nhau. Một cái tên hành chính là quyết định của con người ở một thời điểm, không phải chân lý. Hiểu điều đó còn giá trị hơn nhớ danh sách tên.
Ở nhà, anh chị có thể làm một việc rất nhỏ: khi con nhắc một địa danh trong bài, hỏi lại "chỗ đó giờ gọi là gì?". Không cần biết đáp án trước — tra cùng con cũng được. Việc tra cùng nhau dạy nhiều hơn việc trả lời đúng.
Phụ huynh nên làm gì bây giờ?
Bốn việc, và không việc nào cần tốn tiền.
- Đừng mua sách tham khảo vội. Bộ đã nói sẽ rà soát, chỉnh sửa sách giáo khoa. Sách tham khảo in theo bản cũ sẽ lạc trước cả sách chính.
- Hỏi giáo viên bộ môn của con, đừng hỏi Facebook. Câu nên hỏi rất cụ thể: "Phần địa danh trong sách còn tên cũ thì cô xử lý thế nào trong tiết học?" Giáo viên có chuẩn bị sẽ trả lời được ngay.
- Giữ lại sách cũ của con. Khi sách mới về, hai bản đặt cạnh nhau là một bài học lịch sử sống: cho trẻ thấy kiến thức được cập nhật, không phải được thay.
- Với học sinh lớp 9 và lớp 12, theo thông báo của trường thay vì tin đồn. Chưa có văn bản nào nói kỳ thi đổi. Khi có, trường sẽ là nơi thông báo.
Đổi sách có làm con học tốt hơn không?
Không nhiều bằng người đứng trước lớp.
John Hattie, giáo sư giáo dục tại Đại học Melbourne (Úc), đã tổng hợp hàng nghìn phân tích tổng hợp về những gì thật sự làm thay đổi kết quả học tập. Kết luận nhất quán của ông: các yếu tố liên quan đến chất lượng dạy học và phản hồi cho học sinh có tác động lớn hơn nhiều so với các yếu tố liên quan đến tài liệu, cấu trúc hay chương trình.
Tôi trích Hattie không để nói sửa sách là vô nghĩa. Sửa sách là cần — sách sai tên tỉnh thì phải sửa. Nhưng nếu anh chị đang lo "đổi chương trình thì con có theo được không", thì phần đáng lo hơn nằm ở chỗ khác: con có được hỏi lại khi chưa hiểu, và có ai nhận ra lúc con bắt đầu hụt hay không.
Đó là phần không phụ thuộc vào văn bản nào cả.
Việt Anh làm gì với những thay đổi này?
Ba việc, và tôi nói cả chỗ chúng tôi chưa làm xong. Phần này tôi hỏi thẳng tổ bộ môn trước khi viết, nên đây là cách làm thật chứ không phải chủ trương trên giấy.
Một — giáo viên chủ động chỉnh tình huống đã lỗi thời, không chờ sách mới. Chỗ nào sách còn tình huống lấy ví dụ ở cấp huyện — đơn vị hành chính nay không còn — thầy cô điều chỉnh lại tình huống đó hoặc thay bằng tình huống thực tế khác, theo tinh thần tự chủ trong dạy học. Cùng lúc, thầy cô lồng ghép nội dung về quyền con người và phòng chống tham nhũng, liên hệ với tình huống và dữ liệu thực tế cho khớp bài học.
Tôi thích cách làm này hơn là chờ sách in lại. Một tình huống pháp luật lấy từ đời sống hôm nay dạy được nhiều hơn một tình huống đúng khung nhưng đã cũ.
Hai — dùng chính việc đổi tên làm nội dung học. Nhịp lớp học của chúng tôi là PDR — Plan – Do – Review (Lên kế hoạch – Thực hiện – Nhìn lại). Ở bước Nhìn lại, một câu hỏi rất hợp lúc này: "Hôm nay em gặp một thông tin trong sách khác với thực tế. Em xử lý thế nào?" Đó là kỹ năng dùng được cả đời, và nó chỉ xuất hiện khi sách có chỗ chưa khớp.
Ở bậc THCS và THPT là Nhìn lại, không phải Kể lại — học sinh tuổi này đã đủ năng lực tự đối chiếu việc mình làm với một chuẩn. Nhịp này lấy cảm hứng từ mô hình plan–do–review của HighScope Educational Research Foundation; Việt Anh là HighScope inspired, không phải trường được HighScope cấp phép hay chứng nhận.
Ba — khi có văn bản mới, trường thông báo trước khi phụ huynh đọc trên báo. Đây là cam kết về quy trình, không phải về nội dung: chúng tôi không biết Bộ sẽ công bố gì, nhưng biết rằng phụ huynh không nên nhận tin về con mình từ tiêu đề báo.
Và đây là việc chúng tôi đang làm tiếp: gom những chỗ sách đã lệch thành một bản dùng chung cho cả hai cơ sở — địa danh cũ, tình huống theo cấp huyện. Hiện mỗi thầy cô tự rà theo chương mình dạy, và làm tốt; nhưng công sức ấy nên được gom một lần thay vì lặp lại ở nhiều người.
Đọc thêm
- SGK Tiểu học 2026: 7 việc cha mẹ phải làm để con không hụt vần, không hụt Toán — đợt đổi sách ở bậc Tiểu học, đã có mốc cụ thể.
- Trường mầm non quận 12: chọn thế nào cho đúng — chi tiết về 5 phường mới của khu vực Quận 12 cũ.
- Học sinh THCS cần mục tiêu học tập như thế nào — phần không đổi khi chương trình đổi.
Nguồn tham khảo
- Thông tư 78/2026/TT-BGDĐT, Bộ GD&ĐT, ban hành 25/9/2026, hiệu lực 10/11/2026 — sửa đổi, bổ sung chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS (kèm Thông tư 36/2021/TT-BGDĐT) và cấp THPT (kèm Thông tư 12/2022/TT-BGDĐT).
- Điểm mới về 4 môn học trong Chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS và THPT — Báo Chính phủ, 28/9/2026. Truy cập 29/09/2026.
- Bộ GD-ĐT sửa đổi 4 môn trong chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT — Tuổi Trẻ Online, 27/9/2026, tác giả Nguyên Bảo. Truy cập 29/09/2026.
- Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, Bộ GD&ĐT.
- Địa chỉ trụ sở 168 phường, xã mới ở TP.HCM từ ngày 1/7 — Cổng thông tin Chính phủ TP.HCM. Truy cập 29/09/2026.
- Hattie, J., giáo sư giáo dục tại Đại học Melbourne (Úc) — tổng hợp Visible Learning về tác động tương đối của các yếu tố ảnh hưởng kết quả học tập.
Câu hỏi thường gặp
Thông tư 78/2026 sửa những môn nào?
Bốn môn. Ở cấp THCS là Lịch sử và Địa lí; ở cấp THPT là Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Cả bốn đều thuộc chương trình giáo dục thường xuyên, không thuộc chương trình giáo dục phổ thông. Thông tư ban hành ngày 25/9/2026 và có hiệu lực từ 10/11/2026.
Con tôi học trường phổ thông thì có bị ảnh hưởng không?
Không. Thông tư 78/2026 sửa chương trình giáo dục thường xuyên — hệ dành cho học viên bổ túc và người học tại trung tâm GDTX. Chương trình con anh chị đang học là Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, và không bị thông tư này sửa.
Sách giáo khoa phổ thông có phải đổi theo không?
Bộ GD-ĐT đã nêu định hướng rà soát và chỉnh sửa đồng bộ sách giáo khoa trong quyết định nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026–2027, tập trung vào nội dung chưa phù hợp và gây quá tải. Nhưng đến nay chưa có văn bản công bố mốc thời gian cụ thể, cũng chưa công bố bộ sách nào được chỉnh trước.
Kỳ thi tốt nghiệp có thay đổi vì thông tư này không?
Không. Thông tư 78/2026 không đề cập đến thi cử, và Bộ nêu rõ nó không đặt ra chính sách mới, không thay đổi quyền và nghĩa vụ của người học. Nếu sau này có điều chỉnh về thi, đó sẽ là văn bản khác. Phụ huynh nên theo thông báo của trường thay vì tin lan truyền.
Sách còn ghi tên tỉnh cũ thì con học theo tên nào?
Học cả hai và biết vì sao khác nhau. Từ 01/7/2025 cả nước bỏ cấp quận/huyện; riêng TP.HCM còn 168 phường, xã. Sách in trước mốc đó còn tên cũ. Cách xử lý hợp lý là giáo viên nêu cả tên cũ lẫn tên mới trong tiết học, còn học sinh ghi cả hai để đọc được tài liệu ở cả hai thời kỳ.
Trường Việt Anh có hệ giáo dục thường xuyên không?
Không. Việt Anh là hệ thống trường phổ thông liên cấp, từ Mầm non đến THPT, nên chương trình giáo dục thường xuyên không áp dụng ở đây. Chúng tôi nêu rõ điều này để phụ huynh không phải đoán khi đọc tin về thông tư.
Điều đáng lo và điều không
Mỗi năm lại có một văn bản mới, và tôi hiểu vì sao anh chị mệt. Cái mệt không nằm ở nội dung thay đổi — nó nằm ở chỗ không biết thay đổi nào là của mình.
Nên tôi xin nói gọn: lần này không phải của con anh chị.
Còn khi đến lượt — và sẽ đến, vì sách in tên tỉnh cũ thì phải sửa — thứ quyết định con có theo được không vẫn không phải bộ sách nào. Là có ai nhận ra lúc con bắt đầu hụt, và có hỏi lại không.
Cái đó thì không văn bản nào ban hành được.
Đặt lịch tham quan Trường Việt Anh — nhận đặt lịch cả bảy ngày trong tuần, khung 07:00–19:00. Anh chị có thể hỏi trực tiếp giáo viên bộ môn về cách thầy cô xử lý những chỗ sách đã lệch so với thực tế.
Nguyễn Mạnh Dương — Nhà sáng lập & Chủ tịch hệ thống giáo dục K-12 Việt Anh (từ 2011). 15 năm thiết kế môi trường học tập chủ động cho trẻ 0–18 tuổi.
Cập nhật lần cuối: 30/09/2026