Zalo OA
Hai cô bé lớp 11 chưa từng viết một dòng code nào.
Một tuần sau, các em có một ứng dụng AI chạy được, vượt qua 105 hồ sơ để lọt vào vòng bán kết một cuộc thi do trường đại học tổ chức. Khi tôi nghe con số này lần đầu, phản ứng của tôi không phải "giỏi quá". Mà là: "Đây chính là thứ tôi muốn nói với phụ huynh suốt nhiều tháng qua, nhưng bằng lời thì khó tin."
Bài viết này kể lại câu chuyện đó. Không phải để khoe thành tích — bán kết còn chưa diễn ra. Mà để bạn thấy "vibe coding cho học sinh" và một AI Powered School trông như thế nào khi nó là thật.
Diệp Ánh Ngân, Lê Tố Như, và một tuần "chạy nước rút"
Hai em là Diệp Ánh Ngân và Lê Tố Như, học lớp 11A2 Trường Việt Anh. Khi thầy cô giới thiệu cuộc thi "TDTU Vibe Coding" mở rộng 2026 do Đại học Tôn Đức Thắng tổ chức, cả hai chưa hề biết lập trình.
Bình thường, điều đó là lý do để từ chối. Ở Việt Anh, nó trở thành lý do để thử.
Các em chọn một vấn đề mình thật sự quan tâm: rất nhiều người Việt không biết phân loại rác đúng cách, không rõ vứt pin hay đồ điện tử ở đâu, và thiếu động lực để tái chế. Từ trăn trở đó, trong khoảng một tuần, hai em dùng AI biến một ý tưởng thô thành Eco-Hub — một nền tảng tái chế thông minh chạy được trên web.
Kết quả: đội Eco-Hub vượt vòng sơ khảo 105 hồ sơ, vào nhóm 86 đội bán kết (bảng học sinh THPT có 48 đội). Vòng bán kết diễn ra ngày 16/06/2026 tại Đại học Tôn Đức Thắng. Và Việt Anh không chỉ có một đội — em Lê Trung Nghĩa lớp 12C2 cũng vào bán kết với một sản phẩm game riêng.
Góc nhìn từ Việt Anh. Tôi không bất ngờ vì hai em làm được app. Tôi xúc động vì điểm xuất phát của các em là một câu hỏi tử tế — "làm sao để người ta tái chế dễ hơn" — chứ không phải "làm gì để thắng giải". Công cụ thì ai cũng có. Câu hỏi tốt thì không.
Eco-Hub thật ra là gì?
Để bạn hình dung cụ thể, đây là thứ hai em đã dựng — không phải một bài thuyết trình, mà một sản phẩm dùng được.
Người dùng chụp ảnh một món rác. AI nhận diện đó là nhựa, giấy, kim loại, thủy tinh, pin hay đồ điện tử; cho biết thời gian phân hủy, mức độ độc hại, cách tái chế, và cảnh báo nếu đó là rác nguy hại không được bỏ vào rác thường. Ứng dụng còn có bản đồ điểm thu gom, một "chợ" trao đổi đồ cũ, và cơ chế tích điểm thưởng để biến việc tái chế thành thói quen.
Phần "bộ não" nhận diện rác chạy bằng Google Gemini. App được dựng bằng Lovable. Code được tinh chỉnh bằng Claude. Đó chính là vibe coding: con người mô tả ý tưởng, AI biến mô tả thành phần mềm, con người kiểm tra và quyết định.
Điều khiến tôi chú ý không phải sản phẩm — mà cách hai em sai và sửa
Hỏi hai em về tuần đó, các em không kể về lúc thành công. Các em kể về những lần sai.
Sản phẩm hỏng nhiều lần. Mỗi lần hỏng, hai em phải học cách nói lại với AI cho rõ ràng hơn — mô tả chính xác mình muốn gì để AI làm đúng. Chính qua những lần sửa đó, các em hiểu ra một điều mà tôi cho là quan trọng hơn cả giải thưởng: làm việc với AI không phải là bấm nút rồi nhận kết quả. Là một cuộc đối thoại, nơi chất lượng câu hỏi của con người quyết định chất lượng đầu ra.
Đây đúng là năng lực thế kỷ 21 mà UNESCO và Diễn đàn Kinh tế Thế giới đang nói tới (WEF, 2025): không phải biết máy làm gì, mà biết chỉ huy máy làm đúng.
Góc nhìn từ Việt Anh. Một đứa trẻ học được rằng "sai là một bước của quá trình, không phải dấu chấm hết" — đó là thứ tôi quý hơn tấm bằng. AI chỉ tình cờ là nơi bài học đó diễn ra lần này.
Vì sao "chưa từng lập trình" lại là điểm mạnh
Nghe có vẻ ngược đời. Nhưng tôi nghĩ chính việc chưa biết code đã giúp hai em.
Vì không vướng vào cú pháp, các em tập trung vào điều quan trọng nhất: vấn đề là gì, người dùng cần gì, sản phẩm nên làm được gì. AI lo phần kỹ thuật. Con người lo phần tư duy. Đây là sự phân vai mà cách dạy lập trình cũ khó làm được.
| Tiêu chí | Học lập trình kiểu cũ | Vibe coding với AI |
|---|---|---|
| Bắt đầu từ | Học cú pháp trước | Học cách đặt vấn đề trước |
| Thời gian ra sản phẩm đầu tiên | Nhiều tháng | Vài ngày |
| Trọng tâm của học sinh | Viết đúng code | Tư duy, mô tả, đánh giá |
| Vai trò con người | Người gõ máy | Người chỉ huy |
Tôi không nói code truyền thống hết quan trọng. Tôi nói: với phần lớn học sinh, con đường vào tư duy công nghệ giờ có thể bắt đầu từ ý tưởng, không phải từ cú pháp. Và điều đó mở cánh cửa cho nhiều đứa trẻ hơn.
Đây không phải may mắn — nó là kết quả của nhiều năm chuẩn bị
Tôi muốn nói thẳng một điều, để không ai hiểu nhầm đây là chuyện một tuần.
Hai em làm được trong một tuần, nhưng nền tảng đã được đặt từ nhiều năm trước. Học sinh Việt Anh học DQ — chỉ số thông minh số (Digital Intelligence Quotient) — qua nhiều năm: an toàn số, tư duy phản biện trước thông tin, cách làm chủ công nghệ thay vì bị nó cuốn đi. Khi AI đến, các em không bắt đầu từ con số không.
Và phía sau hai em là hai thầy đồng hành: thầy Nguyễn Công Toàn và thầy Hán Văn Duy. Các thầy không viết hộ. Các thầy phát hiện tiềm năng, động viên hai em đăng ký dù chưa biết gì, giúp chốt hướng đề tài, hướng dẫn cách ra yêu cầu cho AI, review qua từng bản nháp, và luyện cho hai em phần thuyết trình — phản biện của vòng bán kết. Nhà trường lo phòng máy và thời gian ngoài giờ.
"Tôi luôn nói với học trò của mình một câu: AI không làm con giỏi lên hay dở đi — nó phóng to thứ con mang tới. Con đặt một câu hỏi qua loa, con nhận lại một sản phẩm qua loa. Con đặt một câu hỏi tử tế và chịu sửa tới cùng, con sẽ thấy mình lớn lên qua từng lần sai. Việc của tôi không phải dạy các em ra lệnh cho máy, mà giúp các em giữ được cái đầu của chính mình khi ngồi trước máy. Hai em làm được Eco-Hub không phải vì giỏi công nghệ, mà vì dám hỏi và không bỏ cuộc."
— Thầy Nguyễn Công Toàn, giáo viên đồng hành cùng đội Eco-Hub
Đó là toàn bộ định nghĩa "AI Powered School" của chúng tôi: nền móng nhiều năm, giáo viên đã sẵn sàng, và một sân chơi để trẻ dám thử. AI không phải cái gốc. Nó là quả của một văn hóa đã có từ lâu.
Câu chuyện này nói gì về con bạn
Tôi kể chuyện hai em không phải để nói "con bạn rồi cũng đi thi đại học". Phần lớn học sinh sẽ không thi cuộc thi nào cả. Điều tôi muốn nói khác.
Điều quan trọng không nằm ở tấm vé bán kết. Nó nằm ở chỗ: hai đứa trẻ bình thường, khi được đặt vào đúng môi trường, đã biến một trăn trở thành một sản phẩm thật — và trên đường đi, học được cách chỉ huy công nghệ thay vì sợ nó. Đó là năng lực tôi tin sẽ theo con bạn đi rất xa, dù sau này con làm nghề gì.
Câu hỏi phụ huynh thường hỏi
Hai em chưa biết lập trình thì AI làm hết, vậy các em học được gì?
Các em học phần khó nhất: xác định vấn đề, mô tả yêu cầu cho AI, kiểm tra và sửa khi sai, rồi quyết định giữ gì bỏ gì. AI làm phần kỹ thuật, nhưng tư duy và quyết định là của các em.
Vibe coding là gì?
Là cách tạo phần mềm bằng cách mô tả ý tưởng cho AI bằng ngôn ngữ tự nhiên, AI dựng thành sản phẩm, con người kiểm tra và tinh chỉnh. Trọng tâm chuyển từ "viết code đúng" sang "đặt vấn đề và đánh giá đúng".
Trường có dạy việc này cho mọi học sinh không, hay chỉ vài em đi thi?
Đây là một phần trong định hướng AI Powered School của Việt Anh cho THCS–THPT từ năm học 2026–2027, đứng trên nền DQ mà học sinh đã học nhiều năm. Cuộc thi chỉ là một dịp để vài em đi xa hơn.
Các em đã thắng cuộc thi chưa?
Chưa. Tính đến giữa tháng 6/2026, hai đội Việt Anh đã vào vòng 86 đội bán kết (vượt 105 hồ sơ sơ khảo). Vòng bán kết diễn ra ngày 16/06/2026. Với chúng tôi, việc hai em chưa biết code mà dựng được sản phẩm thật đã là kết quả đáng kể, dù kết quả thi thế nào.
Con tôi không giỏi công nghệ thì có theo được không?
Hai em trong câu chuyện này cũng bắt đầu từ chỗ chưa biết gì. Điều cần không phải năng khiếu công nghệ, mà là một câu hỏi mình quan tâm và một môi trường dám cho thử.
Mời bạn đến xem cách học sinh chúng tôi làm việc với AI
Cách tốt nhất để hiểu một AI Powered School không phải đọc, mà là đến nhìn học sinh chỉ huy AI tận nơi.
Bài viết liên quan
- Trường Việt Anh — AI Powered School Đầu Tiên Của Việt Nam: Lộ Trình 2026-2027 Theo Khung UNESCO
- Trường Việt Anh Dùng AI Như Thế Nào? 5 Trụ Cột Và Quy Trình Human-in-the-Loop
Nguồn tham khảo
- World Economic Forum. (2025). Future of Jobs Report 2025.
- UNESCO. (2024). AI Competency Framework for Students & Teachers.
- TDTU Vibe Coding 2026 — fanpage CITT–TDTU, Đại học Tôn Đức Thắng.
Về tác giả
Nguyễn Mạnh Dương là Chủ tịch Hệ thống Trường Việt Anh (Gò Vấp, Bình Tân, MGIS Mekong Xanh, Mầm non Nhân Lê, Mầm non – Tiểu học Thái Sơn). Anh trực tiếp chỉ đạo lộ trình chuyển đổi AI Powered School theo khung UNESCO.