Zalo OA
Quyết định 2623/QĐ-BGDĐT ngày 03/9/2026 yêu cầu ngành Giáo dục hoàn thiện khung quản lý việc sử dụng AI trong trường học, bảo đảm bốn điều: quyền riêng tư, an toàn và bảo mật dữ liệu, tính minh bạch, và liêm chính học thuật. Đây là phần ít được nói tới hơn chuyện học sinh học mấy tiết AI.
Từ tháng 8 tới nay, phần lớn tin tức về AI trong trường xoay quanh một con số: học sinh học 12 tiết mỗi năm. Tôi đã viết riêng một bài về con số đó.
Nhưng có một câu hỏi lớn hơn mà ít ai hỏi: khi trường dùng AI để quản lý, chấm bài và theo dõi việc học của con, ai bảo vệ con?
Tháng 9 này Bộ đã trả lời, và câu trả lời gọn hơn nhiều người tưởng. Bài này nói về bốn điều đó, và về cách anh chị kiểm một trường — kể cả trường tôi.
Ba văn bản nào đang chi phối AI trong trường?
Ba văn bản, ban hành trong vòng ba tuần, và mỗi cái trả lời một câu khác nhau.
| Văn bản | Ngày | Trả lời câu hỏi |
|---|---|---|
| Quyết định 2422/QĐ-BGDĐT | 18/8/2026 | Học sinh học gì — khung nội dung giáo dục AI, 12 tiết/lớp/năm |
| Công văn 5588/BGDĐT-GDPT | 19/8/2026 | Triển khai thế nào — hướng dẫn thực hiện khung trên |
| Quyết định 2623/QĐ-BGDĐT | 03/9/2026 | Trường phải quản lý ra sao — nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027 |
Hai văn bản đầu tôi đã tóm trong bài về Quyết định 2422 — ngắn gọn là: mọi học sinh lớp 1 đến 12 học tối thiểu 12 tiết AI mỗi năm, không có bài thi, không có đầu điểm riêng, không thu thêm phí.
Bài này nói về văn bản thứ ba, phần chưa ai bàn.
Bộ buộc trường bảo đảm bốn điều gì?
Bốn điều, nêu tại khoản 6 Mục II của Quyết định 2623/QĐ-BGDĐT.
Bộ yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng AI trong quản lý, dạy học, kiểm tra, đánh giá và cá thể hóa học tập — nhưng cùng lúc phải hoàn thiện khung quản lý việc sử dụng AI trong giáo dục, bảo đảm:
- Quyền riêng tư của người học.
- An toàn và bảo mật dữ liệu.
- Tính minh bạch — người học và gia đình biết AI đang được dùng ở đâu.
- Liêm chính học thuật — ranh giới giữa dùng AI hỗ trợ và gian lận.
Tôi muốn anh chị chú ý thứ tự. Bộ đặt ứng dụng và khung quản lý cạnh nhau trong cùng một khoản, không tách ra. Nghĩa là mua phần mềm mà chưa có quy định quản lý thì mới làm được nửa việc — và là nửa dễ hơn.
Ở phần nhiệm vụ nâng cao chất lượng mầm non và phổ thông, Bộ dùng một cụm rất đáng chú ý: "ứng dụng AI có chọn lọc". Không phải càng nhiều càng tốt. Chủ đề năm học 2026-2027 cũng nhấn vào "kết quả thực chất".
Trường có được bắt mua tài khoản hay thiết bị AI không?
Không. Đây là điều tôi mong anh chị nhớ kỹ nhất trong cả bài.
Công văn 5588/BGDĐT-GDPT quy định rõ: nhà trường không được yêu cầu học sinh và cha mẹ học sinh mua tài khoản, thiết bị hoặc dịch vụ để tham gia hoạt động giáo dục AI bắt buộc.
Nghĩa là phần 12 tiết cốt lõi phải miễn phí về mặt công cụ. Nếu trường yêu cầu mua một tài khoản phần mềm để con học phần bắt buộc, anh chị có căn cứ để hỏi lại.
Điều này ăn khớp với quy định chung về khoản thu đầu năm: mọi khoản phải công khai bằng văn bản, do bộ phận tài vụ thu, và dịch vụ tự nguyện thì phải thật sự tự nguyện.
Dữ liệu học tập của con đi đâu?
Đây là câu hỏi khó nhất, và cũng là câu ít phụ huynh hỏi nhất.
Khi trường dùng AI để cá thể hóa học tập — như Quyết định 2623 khuyến khích — hệ thống phải biết con làm đúng bài nào, sai bài nào, mất bao lâu, sai lặp lại ở đâu. Đó là một hồ sơ học tập khá chi tiết về một đứa trẻ.
Hồ sơ ấy nằm ở đâu, ai đọc được, giữ bao lâu, và có rời khỏi trường không — bốn câu đó là nội dung thật của hai chữ "quyền riêng tư" và "bảo mật dữ liệu" trong văn bản.
Tôi nói thẳng: phần lớn trường ở Việt Nam, kể cả trường tôi, đang ở giai đoạn đầu của việc trả lời bốn câu này. Nhưng "đang làm" khác với "chưa nghĩ tới", và anh chị hoàn toàn có quyền hỏi trường mình đang ở đâu.
Con dùng AI làm bài tập thì tính là gian lận từ đâu?
Từ chỗ con nộp một thứ con không hiểu.
Rose Luckin, giáo sư ngành Thiết kế lấy người học làm trung tâm tại UCL Knowledge Lab thuộc Đại học College London (Anh), là một trong những người nghiên cứu AI trong giáo dục lâu năm nhất. Lập luận xuyên suốt của bà: AI nên mở rộng năng lực của giáo viên chứ không thay thế, và khi máy làm được ngày càng nhiều việc quen thuộc, thứ cần dạy học sinh kỹ hơn chính là khả năng tự nhận biết mình đang nghĩ gì và học thế nào.
Áp vào chuyện bài tập, ranh giới trở nên khá rõ:
- Con nhờ AI giải thích một khái niệm chưa hiểu — được.
- Con nhờ AI gợi ý dàn ý rồi tự viết — được, nếu con nói ra.
- Con nộp một đoạn văn con không giải thích được — đó là chỗ vượt ranh giới, dù con có gõ lại bằng tay hay không.
Phép thử đơn giản nhất cho cả thầy cô lẫn cha mẹ: hỏi con giải thích lại bằng lời. Không giải thích được thì bài đó chưa phải của con.
Bốn câu nên hỏi trường về khung quản lý AI
Bốn câu, và cả bốn đều khó trả lời suông.
- "Trường dùng công cụ AI nào với học sinh?" Hỏi tên cụ thể, không hỏi "có dùng AI không".
- "Dữ liệu học tập của con lưu ở đâu, ai xem được, giữ bao lâu?" Đây là câu chạm đúng yêu cầu quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu.
- "Trường có quy định bằng văn bản về dùng AI trong bài tập không?" Có văn bản thì học sinh biết ranh giới; không có thì mỗi giáo viên xử một kiểu, và thiệt thòi rơi vào đứa trẻ trung thực nhất.
- "Phần AI bắt buộc có yêu cầu gia đình mua gì không?" Theo Công văn 5588 thì câu trả lời phải là không.
Nếu trường trả lời được cả bốn, anh chị đang ở một nơi đã nghĩ kỹ. Nếu trường lúng túng ở câu 2, đó không phải dấu hiệu xấu — nhưng là câu đáng hỏi lại sau một học kỳ.
Ba việc cha mẹ làm được ở nhà
Ba việc, không cần biết gì về công nghệ.
- Hỏi con "em kiểm lại bằng cách nào?" mỗi khi con dùng AI cho bài tập. Câu này dạy thói quen đối chiếu, và nó dùng được cả đời.
- Cho con thấy máy cũng sai. Mở một câu hỏi anh chị biết rõ đáp án, hỏi AI, rồi cùng con tìm chỗ nó trả lời lệch. Một lần như vậy hơn mười lần dặn "đừng tin máy".
- Viết ra một ranh giới ở nhà: bài nào được dùng AI hỗ trợ, bài nào không. Trẻ tuân thủ luật rõ ràng dễ hơn nhiều so với tuân thủ cảm tính của người lớn.
Việt Anh làm gì?
Hai việc đã có, và một chỗ chưa xong.
Một — khung AI Education đã công bố, 30 tiết mỗi lớp mỗi năm, liên tục lớp 1 đến 12. Đó là gấp 2,5 lần mức tối thiểu 12 tiết của Bộ, đi theo ba mạch nội dung — Công dân số, Khoa học máy tính, Trí tuệ nhân tạo — với học liệu lõi Code.org, và mỗi năm học kết thúc bằng một sản phẩm thật do chính học sinh làm. Chi tiết nằm trong bài công bố khung ngày 01/9/2026.
Hai — Chính sách AI của trường công bố ngày 28/8/2026, tức trước Quyết định 2623 khoảng một tuần. Trang đó nói về quyền riêng tư, tính minh bạch và liêm chính học thuật khi dùng AI trong trường.
Về cách dùng trong lớp, nhịp của chúng tôi là PDR — Plan – Do – Review (Lên kế hoạch – Thực hiện – Nhìn lại). AI, nếu có mặt, nằm ở bước Do. Còn bước Nhìn lại là chỗ học sinh phải trả lời: em đã dùng AI ở đâu, và em kiểm lại bằng cách nào? Liêm chính học thuật được dạy như một thói quen ở đó, chứ không phải như một điều cấm dán trên tường.
Chính sách ấy trả lời được đúng bốn câu tôi đề nghị anh chị đi hỏi:
- Công cụ nào — Điều 11 có danh mục công cụ AI được duyệt; dữ liệu học sinh chỉ được xử lý trên danh mục đó, dùng ngoài phải xin duyệt bằng văn bản.
- Dữ liệu đi đâu — Điều 9 quy định nguyên tắc tối thiểu hóa, và trường không dùng hình ảnh, bài làm, giọng nói hay dữ liệu học tập của học sinh để huấn luyện công cụ AI bên ngoài; nơi nào công cụ cho tắt tùy chọn dùng dữ liệu để huấn luyện thì bắt buộc bật chế độ tắt.
- Ai quyết và hỏi ai — Điều 10 liệt kê bảy quyền của phụ huynh theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, kèm đầu mối và cam kết trả lời trong tối đa 5 ngày làm việc.
- Nếu có sự cố — Điều 14 quy định ba bước bắt buộc: chặn ngay, báo trong 24 giờ, thông báo cơ quan chuyên trách chậm nhất 72 giờ, và báo trực tiếp cho phụ huynh của học sinh bị ảnh hưởng.
Có một câu trong đó tôi muốn anh chị đọc kỹ, vì nó là thứ khó cam kết nhất: báo cáo trung thực một sự cố không bị coi là lỗi nặng; che giấu sự cố thì có. Một chính sách dữ liệu chỉ chạy được nếu người trong trường dám báo khi có chuyện.
Còn chỗ chưa trọn, tôi nói thẳng: chính sách chưa quy định rõ việc phân quyền truy cập trong nội bộ — ai trong trường được xem dữ liệu nào, và tài khoản được thu hồi thế nào khi một người kết thúc công việc. Đó là phần chúng tôi đang bổ sung.
Đọc thêm
- Quyết định 2422: Con bạn học 12 tiết AI/năm — tóm tắt 5 phút — phần học sinh học gì.
- Khung AI Education Việt Anh: 30 tiết/năm, mỗi năm một sản phẩm — khung của trường, so với mức sàn của Bộ.
- Trường học ứng dụng AI: 7 tiêu chí phụ huynh cần hỏi — bộ tiêu chí chi tiết hơn bốn câu trong bài này.
- Con dùng ChatGPT làm bài tập: khi nào được, khi nào không — phần ranh giới liêm chính học thuật.
Nguồn tham khảo
- Quyết định 2623/QĐ-BGDĐT, Bộ GD&ĐT, ban hành 03/9/2026 — Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026-2027 của ngành Giáo dục; khoản 6 Mục II về chuyển đổi số, ứng dụng AI và khung quản lý việc sử dụng AI.
- Quyết định 2422/QĐ-BGDĐT, Bộ GD&ĐT, ban hành 18/8/2026 — Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông; chuyên đề bắt buộc 12 tiết/lớp/năm học, triển khai đại trà từ năm học 2026-2027.
- Công văn 5588/BGDĐT-GDPT, Bộ GD&ĐT, ban hành 19/8/2026 — hướng dẫn triển khai; quy định nhà trường không được yêu cầu học sinh, cha mẹ học sinh mua tài khoản, thiết bị hoặc dịch vụ để tham gia hoạt động giáo dục AI bắt buộc.
- AI được đưa vào quản lý, dạy học và đánh giá học tập từ năm học 2026-2027 — LuatVietnam, 07/9/2026. Truy cập 29/09/2026.
- Luckin, R., giáo sư ngành Thiết kế lấy người học làm trung tâm tại UCL Knowledge Lab, Đại học College London — nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo trong giáo dục; tổng hợp trong Machine Learning and Human Intelligence: The Future of Education for the 21st Century (2018).
- Chính sách AI Trường Việt Anh — công bố 28/8/2026. Truy cập 29/09/2026.
Câu hỏi thường gặp
Bộ yêu cầu trường bảo đảm gì khi dùng AI với học sinh?
Bốn điều, theo khoản 6 Mục II Quyết định 2623/QĐ-BGDĐT ngày 03/9/2026: quyền riêng tư của người học, an toàn và bảo mật dữ liệu, tính minh bạch, và liêm chính học thuật. Bộ đặt yêu cầu này cùng một khoản với việc khuyến khích ứng dụng AI, và dùng cụm "ứng dụng AI có chọn lọc" thay vì khuyến khích dùng càng nhiều càng tốt.
Trường có được yêu cầu phụ huynh mua tài khoản AI không?
Không. Công văn 5588/BGDĐT-GDPT ngày 19/8/2026 quy định nhà trường không được yêu cầu học sinh và cha mẹ học sinh mua tài khoản, thiết bị hoặc dịch vụ để tham gia hoạt động giáo dục AI bắt buộc. Nếu trường yêu cầu mua phần mềm cho phần 12 tiết cốt lõi, phụ huynh có căn cứ để hỏi lại.
Con dùng AI làm bài tập thì khi nào bị coi là gian lận?
Ranh giới nằm ở chỗ con có hiểu thứ mình nộp hay không. Nhờ AI giải thích khái niệm hoặc gợi ý dàn ý rồi tự viết và nói rõ ra thì được; nộp một đoạn văn con không giải thích được bằng lời thì đã vượt ranh giới, dù con có gõ lại bằng tay. Phép thử đơn giản nhất là yêu cầu con giải thích lại bằng lời.
Nên hỏi trường điều gì về việc quản lý AI?
Bốn câu: trường dùng công cụ AI nào với học sinh, hỏi tên cụ thể; dữ liệu học tập của con lưu ở đâu, ai xem được, giữ bao lâu; trường có quy định bằng văn bản về dùng AI trong bài tập không; và phần AI bắt buộc có yêu cầu gia đình mua gì không. Câu cuối theo quy định thì phải là không.
Trường Việt Anh dạy AI bao nhiêu tiết mỗi năm?
30 tiết mỗi lớp mỗi năm, liên tục từ lớp 1 đến lớp 12 — gấp 2,5 lần mức tối thiểu 12 tiết của Bộ GD&ĐT. Khung đi theo ba mạch nội dung là Công dân số, Khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tạo, dùng học liệu lõi Code.org, và mỗi năm học kết thúc bằng một sản phẩm thật do học sinh làm ra.
Phần khó không nằm ở công cụ
Mua một phần mềm AI cho trường mất vài tuần. Viết được một quy định về việc dữ liệu của con đi đâu thì lâu hơn nhiều, và chẳng ai khen.
Nhưng đó mới là phần bảo vệ đứa trẻ.
Nên nếu anh chị chỉ mang theo một câu từ bài này, tôi mong đó là câu thứ hai trong bốn câu ở trên: dữ liệu học tập của con lưu ở đâu, ai xem được, giữ bao lâu?
Câu đó không có trong tờ rơi tuyển sinh nào. Và cách một trường phản ứng khi nghe câu đó nói nhiều về trường hơn bất kỳ con số tiết học nào.
Đọc Chính sách AI của Trường Việt Anh — quy định cụ thể về quyền riêng tư, tính minh bạch và liêm chính học thuật khi dùng AI trong trường.
Nguyễn Mạnh Dương — Nhà sáng lập & Chủ tịch hệ thống giáo dục K-12 Việt Anh (từ 2011). 15 năm thiết kế môi trường học tập chủ động cho trẻ 0–18 tuổi.
Cập nhật lần cuối: 30/09/2026