Zalo OA
Nguyễn Mạnh Dương
📅 27/04/2026
⏱ 9 phút đọc
Sáng 26/12/2025, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT, chính thức chọn bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm bộ sách giáo khoa duy nhất sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026–2027. Đây là cột mốc lớn nhất của ngành giáo dục Việt Nam kể từ Nghị quyết 88/2014/QH13 cho phép "một chương trình, nhiều bộ sách" hơn một thập kỷ trước.
Là một phụ huynh, có lẽ bạn đang có rất nhiều câu hỏi: Con tôi đang học bộ Cánh Diều thì sao? Sách cũ còn dùng được không? Có phải mua lại toàn bộ không? Chương trình thi cử có thay đổi? Bài viết này sẽ trả lời lần lượt các câu hỏi đó bằng dữ kiện chính thức từ Bộ GD&ĐT, Quốc hội và các báo lớn — kèm quan điểm và lời khuyên thực tế từ Trường Việt Anh, dành riêng cho bố mẹ Việt.
1. SGK thống nhất 2026 là gì?
Cơ sở pháp lý của quyết định này gồm bốn lớp:
- Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
- Nghị quyết 281/NQ-CP của Chính phủ.
- Nghị quyết của Quốc hội ngày 10/12/2025 giao Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyết định một bộ sách thống nhất toàn quốc và đặt mục tiêu hoàn thành miễn phí sách giáo khoa cho học sinh trước năm 2030.
- Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT ngày 26/12/2025 ấn định bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" là bộ sách thống nhất.
Về bản chất, đây là bước thu hẹp từ "một chương trình – ba bộ sách" về "một chương trình – một bộ sách", đồng thời giữ nguyên Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018. Nghĩa là chương trình không đổi, chỉ thống nhất về sách.
2. Tại sao Việt Nam quyết định thống nhất một bộ SGK?
Có ba nhóm lý do được Bộ GD&ĐT và Quốc hội nêu rõ.
Thứ nhất — Đảm bảo công bằng và liền mạch kiến thức
Hiện nay học sinh ở Hà Nội có thể học bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống", trong khi bạn ở Cần Thơ học "Chân trời sáng tạo", còn em ở Hà Tĩnh dùng "Cánh Diều". Khi gia đình chuyển nơi ở — điều rất phổ biến với con em lao động di cư — đứa trẻ phải học lại từ đầu vì mạch kiến thức trong từng bộ sách khác nhau, dù cùng một chương trình. Một bộ sách thống nhất sẽ chấm dứt tình trạng "đứt gãy" này.
Thứ hai — Giảm gánh nặng tài chính cho phụ huynh
Theo lộ trình, đến năm 2030, sách giáo khoa sẽ được Nhà nước cấp miễn phí cho toàn bộ học sinh phổ thông, ưu tiên trước cho vùng khó khăn, miền núi, biên giới và hải đảo. Khi chỉ có một bộ sách, ngân sách in ấn, vận chuyển, lưu kho được tối ưu — đây là cơ sở để miễn phí toàn quốc trở nên khả thi.
Thứ ba — Tạo nền tảng cho chuyển đổi số giáo dục
Một bộ sách duy nhất giúp xây dựng kho học liệu số quốc gia, ngân hàng câu hỏi chuẩn, bài giảng điện tử dùng chung — điều rất khó làm khi cùng lúc tồn tại ba bộ sách với cách tiếp cận khác nhau.
3. Lộ trình triển khai như thế nào?
Theo phương án Bộ GD&ĐT công bố, lộ trình diễn ra theo bốn giai đoạn chính, kéo dài từ đầu năm 2026 đến năm 2030.
- Giai đoạn 1 — Từ tháng 1 đến tháng 6/2026: in ấn và phát hành đủ sách cho năm học 2026–2027, đồng thời tập huấn lại giáo viên trên toàn quốc về sách mới (đặc biệt với các địa phương trước đây dùng Cánh Diều và Chân trời sáng tạo).
- Giai đoạn 2 — Năm học 2026–2027: chính thức áp dụng đồng loạt từ lớp 1 đến lớp 12 trên toàn quốc. Học sinh đang học dở dang ở các bộ sách khác sẽ chuyển sang bộ thống nhất, có hướng dẫn bù lấp kiến thức.
- Giai đoạn 3 — Năm học 2027–2029: số hóa toàn bộ sách giáo khoa, xây dựng kho học liệu số quốc gia mở miễn phí.
- Giai đoạn 4 — Trước năm 2030: hoàn thành miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh phổ thông trên cả nước.
Bộ GD&ĐT cho biết bốn nhóm nhiệm vụ ưu tiên gồm: bảo đảm chất lượng sách và năng lực triển khai của giáo viên; tổ chức in ấn – phát hành tiết kiệm – hiệu quả; thúc đẩy số hóa và xây dựng hệ sinh thái học liệu số dùng chung; tăng cường truyền thông để tạo đồng thuận xã hội.
4. Các khái niệm liên quan phụ huynh nên hiểu
Chương trình GDPT 2018
Là khung nội dung – yêu cầu cần đạt do Bộ GD&ĐT ban hành. Đây mới là "luật" của giáo dục phổ thông, còn sách giáo khoa chỉ là một trong nhiều phương tiện để hiện thực hóa chương trình. Vì vậy, việc đổi sách không đồng nghĩa đổi chương trình — chương trình 2018 vẫn giữ nguyên.
Nghị quyết 88/2014/QH13
Là nghị quyết "khai sinh" mô hình "một chương trình – nhiều bộ sách" hơn 10 năm trước, nhằm chống độc quyền và xã hội hóa biên soạn. Quyết định 2026 không phủ nhận tinh thần Nghị quyết 88, mà điều chỉnh lại sau khi đánh giá thực tiễn.
Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa
Là cơ quan chuyên môn đánh giá và đề xuất bộ sách thống nhất, trước khi Bộ trưởng quyết định.
Ba bộ sách hiện hành
Gồm: "Kết nối tri thức với cuộc sống" và "Chân trời sáng tạo" của NXBGDVN; "Cánh Diều" do liên danh NXB Sư phạm – NXB Đại học Sư phạm TP.HCM – Công ty CP Đầu tư Xuất bản – Thiết bị Giáo dục Việt Nam (VEPIC) biên soạn. Sau 2026, hai bộ "Chân trời sáng tạo" và "Cánh Diều" sẽ không còn được sử dụng làm SGK chính thức, dù vẫn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo theo quyết định của các nhà trường.
5. Ba ví dụ minh họa cụ thể tác động tới gia đình
Ví dụ 1 — Gia đình anh Hùng ở TP.HCM
Có con đang học lớp 4 bộ "Chân trời sáng tạo". Năm học 2026–2027, con sẽ lên lớp 5 và phải chuyển sang bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống". Vì hai bộ sách cùng theo Chương trình GDPT 2018 nên yêu cầu cần đạt giống nhau, nhưng cách trình bày, thứ tự bài học, ngữ liệu (bài đọc, bài thơ, bài toán mẫu) sẽ khác. Phụ huynh cần mua sách mới, giáo viên sẽ có 1–2 tuần đầu năm để rà soát kiến thức.
Ví dụ 2 — Gia đình chị Mai ở Bắc Ninh
Có hai con (lớp 7 và lớp 11) đang học bộ "Cánh Diều". Cả hai con đều phải đổi sang bộ thống nhất. Với học sinh THPT, đặc biệt lớp 11 chuẩn bị thi tốt nghiệp THPT 2027, đây là điểm cần lưu ý vì đề thi tốt nghiệp sẽ căn cứ vào Chương trình 2018 (không phụ thuộc bộ sách cụ thể), nhưng ngữ liệu ôn tập có thể thay đổi.
Ví dụ 3 — Gia đình anh Tuấn (công nhân di cư từ Nghệ An vào Bình Dương)
Trước đây mỗi lần chuyển trường, con anh phải mua lại toàn bộ sách mới do địa phương dùng bộ khác. Từ 2026, anh chỉ cần mang theo bộ sách cũ là con học tiếp được — đây là nhóm đối tượng hưởng lợi rõ rệt nhất từ chính sách này.
6. Điều này liên quan gì đến gia đình bạn?
Tùy con bạn đang học lớp nào và bộ sách nào, mức độ ảnh hưởng sẽ khác. Nhưng có 5 tác động chung mọi phụ huynh đều nên nắm:
- Chi phí mua sách năm học 2026–2027 sẽ phát sinh thêm với những gia đình đang dùng Cánh Diều hoặc Chân trời sáng tạo, vì sách cũ không còn được dùng chính thức. Bù lại, từ 2030 trở đi sẽ miễn phí hoàn toàn.
- Giáo viên cần thời gian thích nghi. Một số giáo viên đã dạy bộ Cánh Diều suốt 6 năm nay sẽ cần tập huấn lại — điều này có thể ảnh hưởng nhẹ đến chất lượng giảng dạy trong học kỳ I/2026–2027.
- Kiến thức không gián đoạn nếu chuyển trường, đặc biệt lợi thế cho gia đình có khả năng phải di chuyển công tác.
- Kèm cặp theo chủ đề và luyện thi sẽ thuận lợi hơn. Giáo trình ôn thi, sách bài tập, ứng dụng học trực tuyến sẽ chuẩn hóa theo một bộ sách duy nhất, giảm tình trạng phụ huynh phải mua nhiều bộ tài liệu — và cha mẹ có thể chọn đúng phần con yếu để thuê kèm cặp ngắn hạn, thay vì học thêm dàn trải gây kiệt sức và mất động lực.
- Quyền lợi học liệu số. Đến 2027–2029, kho học liệu số quốc gia sẽ mở miễn phí; con bạn có thể truy cập sách điện tử, video bài giảng, ngân hàng đề ngay tại nhà.
7. To-do list cho phụ huynh ngay tháng 5/2026 trở đi
Để con không bị xáo trộn khi chuyển sang bộ sách mới, Trường Việt Anh đề xuất phụ huynh thực hiện 6 việc cụ thể theo trình tự thời gian:
- Trước 30/6/2026: Hỏi giáo viên chủ nhiệm con đang dùng bộ sách nào và năm học tới sẽ đổi sang bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" như thế nào. Yêu cầu nhà trường công bố danh mục sách và lịch tập huấn giáo viên.
- Trong tháng 7/2026: Đặt mua bộ sách mới qua kênh chính thức (NXBGDVN, hệ thống nhà sách tin cậy). Tránh mua sách lậu hoặc sách giả vì sẽ ảnh hưởng đến chất lượng học của con.
- Trước khai giảng: Cùng con đọc trước 2–3 bài đầu của môn Tiếng Việt/Ngữ văn và Toán trong bộ sách mới, để con quen với cách trình bày khác nếu trước đây học bộ Cánh Diều/Chân trời sáng tạo.
- Trong tháng đầu năm học: Theo dõi sát điểm các bài kiểm tra đầu kỳ. Nếu con có dấu hiệu hụt kiến thức (do mạch sách khác nhau), trao đổi ngay với giáo viên để bù lấp.
- Trong cả năm 2026–2027: Lưu giữ sách cũ (Cánh Diều/Chân trời sáng tạo) làm tài liệu tham khảo, không vứt đi. Một số dạng bài, cách giải thích trong sách cũ vẫn rất hữu ích cho việc luyện tập.
- Tận dụng học liệu số: Tạo tài khoản trên Hành trang số — nền tảng học liệu chính thức của bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" — để con tự học thêm tại nhà.
Kết luận
SGK thống nhất 2026 không phải là cuộc cách mạng giáo dục — chương trình vẫn giữ nguyên, mục tiêu phát triển năng lực người học vẫn còn đó. Nó là sự điều chỉnh kỹ thuật quan trọng để công bằng giáo dục đến gần hơn với mọi gia đình, đặc biệt là gia đình lao động di cư và vùng khó khăn.
★ QUAN ĐIỂM CỦA NGUYỄN MẠNH DƯƠNG Chủ tịch Trường Việt Anh · 15 năm làm giáo dục K12Trong 15 năm làm giáo dục K12 (từ năm 2011 đến nay), tôi ủng hộ chủ trương này, nhưng có ba lo ngại thực tế.
Thứ nhất, lộ trình 10 tháng là rất gấp để in ấn, phát hành và tập huấn lại hàng triệu giáo viên — tôi e rằng học kỳ I năm học 2026–2027 sẽ có những trục trặc nhỏ, phụ huynh nên chuẩn bị tâm lý.
Thứ hai, không nên hiểu nhầm "một bộ sách" là "một cách dạy". Sách chỉ là phương tiện. Trường tốt vẫn là trường biết dùng cùng một bộ sách để dạy ra những đứa trẻ độc lập, sáng tạo, biết yêu thương — chứ không phải dạy ra những đứa trẻ chỉ biết học thuộc.
Thứ ba, tinh thần đa dạng học liệu cần được giữ lại theo cách khác. Hai bộ sách Cánh Diều và Chân trời sáng tạo có nhiều bài hay, nên được công nhận làm tài liệu tham khảo chính thức để giáo viên và học sinh tiếp tục khai thác.
Việc tốt nhất phụ huynh có thể làm lúc này không phải là lo lắng, mà là đồng hành với con và giáo viên vượt qua giai đoạn chuyển tiếp. Một bộ sách mới sẽ chỉ phát huy giá trị khi gia đình – nhà trường cùng nhìn về một hướng.
Nguyễn Mạnh Dương
Chủ tịch Trường Việt Anh · 15 năm làm giáo dục K12
Sáng lập Trường Việt Anh năm 2011. Viết về chính sách giáo dục, lộ trình học K12 và đồng hành cùng phụ huynh Việt trong các quyết định giáo dục quan trọng.
Nguồn tham khảo
- Báo Chính phủ — "Kết nối tri thức với cuộc sống" là sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026–2027.
- Tuổi Trẻ — Quốc hội quyết một bộ sách giáo khoa toàn quốc từ năm học 2026–2027.
- Báo Nhân Dân — Từ năm 2026, áp dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc.
- Báo Dân Trí — Dùng bộ SGK chung toàn quốc từ 2026, đến 2030 hoàn thành miễn phí SGK.
- Cổng Xây dựng Chính sách — Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT.
- VnExpress — Kết nối tri thức với cuộc sống được Bộ GD-ĐT chọn là bộ SGK thống nhất cả nước.
- VTV — Thống nhất một bộ SGK từ 2026, miễn phí toàn quốc trước 2030.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo — Cổng thông tin chính thức.