Cấu trúc của kỹ năng làm chủ và kiểm soát cảm xúc (Phần 1)

Cấu trúc của kỹ năng làm chủ và kiểm soát cảm xúc (Phần 1)

Khả năng con người nhận thức rõ cảm xúc của mình trong một tình huống nào đó và hiểu được ảnh hưởng của cảm xúc đối với bản thân và người khác như thế nào, đồng thời biết cách điều chỉnh và thể hiện cảm xúc một cách phù hợp gọi là kỹ năng làm chủ và kiểm soát cảm xúc (Nguyễn Khánh Hà, 2014).

Con người bị ràng buộc với nhau bởi những mối quan hệ trong gia đình, trường học, trong công việc và ngoài xã hội. Trong các mối quan hệ đó, chúng ta thường xuyên phải ứng phó với những tình huống xảy ra một cách bất ngờ đòi hỏi con người phải luôn làm chủ được cảm xúc của bản thân để tìm ra hướng giải quyết thích hợp nhất.

Để có các tác động về tâm lý, giáo dục phù hợp nhằm hình thành và phát triển kỹ năng tự chủ cảm xúc, chúng ta cần hiểu các thành phần tâm lí hình thành kỹ năng tự chủ và quản lí cảm xúc. Có 04 thành phần tâm lí cốt lõi của kỹ năng quản lí cảm xúc bản thân là:

  • Kỹ năng nhận diện cảm xúc bản thân.
  • Kỹ năng kiểm soát cảm xúc của bản thân (kìm nén, kiềm chế những cảm xúc tích cực hoặc tiêu cực)
  • Kỹ năng điều khiển cảm xúc của bản thân.
  • Kỹ năng sử dụng cảm xúc của bản thân.

Nhóm kỹ năng nhận diện cảm xúc bản thân

Nhận diện cảm xúc là nhận ra được các dạng cảm xúc hiện thời của bản thân. Thông qua các biểu hiện trên khuôn mặt, điệu bộ và sắc thái biểu cảm của cơ thể, cá nhân có thể phán đoán được các trạng thái cơ bản của cảm xúc của mình hay của người khác.

Nhóm kỹ năng kiểm soát cảm xúc bản thân

Kỹ năng kiểm soát cảm xúc bản thân giúp cá nhân luôn bình tĩnh, kiên định trước những biến động của cảm xúc khi có những tác động tức thời. “Kỹ năng kiểm soát cảm xúc thực chất là sự “dõi theo” của ý thức đối với dòng chảy cảm xúc của cá nhân; Cố gắng hình dung được hậu quả sức mạnh tác động của cảm xúc nếu được tự do phát động, từ đó cá nhân có thể dùng sức mạnh của ý thức hay ý chí để kìm nén cảm xúc đó, bằng các động tác mang tính phong tỏa hay giải tỏa như im lặng, thở sâu, tập trung vào công việc khác …”

Nhóm kỹ năng điều khiển cảm xúc

Giúp cá nhân giữ được bình tĩnh trong nhận thức, thái độ và hành vi ứng xử trước những kích thích có thể gây ra những cảm xúc với cường độ cao và không bị những cảm xúc đó làm biến dạng, đồng thời tìm cách kết nối cảm xúc cũng như điều chỉnh những cảm xúc của mình phù hợp với tình huống.

Nhóm kỹ năng sử dụng cảm xúc

Nhóm kỹ năng này là thành phần quan trọng trong cấu trúc tâm lí của quá trình tự chủ cảm xúc của cá nhân. Nhóm kỹ năng này được hình thành qua các hoạt động trải nghiệm trong công việc, học tập và cuộc sống hằng ngày bởi sử dụng cảm xúc không chỉ như các nhóm kỹ năng trên có thể dùng tri thức, ý thức, ý chí để thực hiện, sử dụng cảm xúc biết cách tạo cảm xúc và thể hiện cảm xúc đó đạt mục đích đặt ra.

Kỹ năng làm chủ và kiểm soát cảm xúc với các tên gọi khác như “kiểm soát cảm xúc”, “quản lý cảm xúc”, “đương đầu với cảm xúc”, “xử lý cảm xúc”, “kiềm chế cảm xúc”… hình thành và phát triển kỹ năng tự chủ và quản lí cảm xúc thành công giúp hình thành tốt các mối quan hệ trong xã hội, khiến con người không bị lệch chuẩn do xã hội đặt ra, đồng thời kỹ năng tự chủ và quản lí cảm xúc được phát triển sẽ kéo theo sự phát triển của các kỹ năng sống khác.

Tác giả: Tâm lý gia Kim Anh

Tài liệu tham khảo:

Phạm Thị Phương Nguyên (2019), Nghiên cứu cấu trúc kỹ năng tự chủ cảm xúc

Văn phòng tham vấn tâm lí trên mây của Dự án Bảo hiểm sức khoẻ tinh thần xác định tầm nhìn và sứ mệnh của mình, hướng đến việc xây dựng môi trường học đường lành mạnh, hỗ trợ học sinh – phụ huynh – giáo viên nhận biết và phòng ngừa các khó khăn tâm lí.

Chúng tôi luôn muốn trở thành người bạn đồng hành chăm sóc sức khỏe tinh thần và bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay và cả mai sau.

Mọi thắc mắc xin liên hệ:

Đánh Giá Bài Viết
DMCA.com Protection Status