Bí Mật Không Tên Trong Tâm Lý Trẻ Tuổi Dậy Thì

Tâm lý tuổi dậy thì . Hình 1

Tuổi dậy thì ,con hình thành”cảm giác là người lớn”. Vậy nguồn gốc của những bí mật không tên trong tâm lý trẻ tuổi dậy thì đến từ đâu ?

1. Nguồn gốc của “cảm giác là người lớn” ở tuổi dậy thì

Nguồn gốc của “cảm giác là người lớn” là yếu tố xã hội. Bởi vì, cảm giác này có thể xuất hiện trước cả thời kỳ dậy thì. “Cảm giác là người lớn” gắn liền với thế giới người lớn, với các bạn xung quanh – những người cũng tự coi mình là người lớn. 

Cảm giác này xuất hiện vì thiếu niên tìm thấy điểm giống nhau giữa mình và người lớn. Những yếu tố xã hội này được biểu hiện cụ thể: 

Gia đình:

Ở tuổi này, địa vị của các em đã thay đổi, được gia đình công nhận như:

  • Quyền được tham gia bàn bạc một số công việc trong gia đình. 
  • Hỗ trợ ba mẹ một công việc nhà như: dọn dẹp, nấu nướng, và giặt giũ 
  • Ba mẹ tin tưởng khi chọn cho con học trường nội trú xa nhà.

Thay đổi này đã động viên, kích thích thiếu niên dần trưởng thành và độc lập hơn trong cuộc sống. 

Nhà trường:

Trong giai đoạn này, hoạt động học tập và vui chơi có những thay đổi đáng kể. Sự thay đổi tạo nên các tác động quan trọng đến việc hình thành tâm lý thiếu niên.

– Bắt đầu thay đổi về nội dung dạy học: 

Khi bước vào trường trung học cơ sở, các em được tiếp xúc với nhiều môn học khác nhau. Sự phong phú về tri thức từng môn giúp thiếu niên mở rộng tầm hiểu biết.

Tâm lý tuổi dậy thì . Hình 2

– Sự thay đổi về phương pháp dạy học và hình thức học tập: 

Học sinh được trải nghiệm nhiều môn học mới và phương pháp học tập phù hợp với lứa tuổi của mình như: Làm việc nhóm, học cùng laptop, hướng nghiệp, kỹ năng sống, tâm lý,..

Sự khác nhau này, ảnh hưởng đến việc lĩnh hội tri thức, phát triển trí tuệ và nhân cách của các em. Như vậy, việc chọn ngôi trường phù hợp giúp con phát triển về tri thức và nhận thức là vô cùng quan trọng.

Xã hội: 

Các em được xã hội thừa nhận như là một thành viên tích cực. Và, có cơ hội tham gia các hoạt động xã hội như:

  • Tuyên truyền,cổ động,
  • Bảo vệ môi trường xanh
  • Giúp gia đình neo đơn nghèo khó, gia đình liệt sỹ,..

Lứa tuổi này, ham thích làm công việc xã hội vì: 

  • Có sức lực, muốn mọi người thừa nhận mình như là người lớn, được nhiều người biết đến, và được cùng làm với người lớn. 
  • Được làm công tác xã hội là đã thể hiện mình là người lớn. Vì các em cho rằng công tác xã hội là công việc của người lớn. Đó cũng là một nhu cầu của các em, bỏ việc nhà, việc học để tham gia công tác xã hội. 
  • Đây là dạng hoạt động tập thể. Các em tuổi này thường thích những công việc mang tính chất tập thể, liên quan đến nhiều người, cùng tham gia với nhiều người. 

Tâm lý tuổi dậy thì . Hình 3

Tham gia hoạt động xã hội giúp thiếu niên mở rộng tầm hiểu biết, kinh nghiệm cuộc sống. Đây là cơ sở để phát triển tính tích cực xã hội, và phát triển nhân cách ở lứa tuổi này so với lứa tuổi trước. 

2. Biểu hiện “cảm giác là người lớn” ở tuổi dậy thì. 

Những mức độ biểu hiện “cảm giác là người lớn”: 

  • Mức độ đầu tiên là vẻ mặt, hành vi cử chỉ, cách ăn mặc, đầu tóc…
  • Trẻ định hướng đến người lớn như là một hình tượng: cha mẹ, thầy cô, họ hàng, …Trong những trường hợp này, trẻ sống theo chuẩn mực của người lớn. 
  • Tính tích cực xã hội mạnh mẽ của bản thân các em nhằm lĩnh hội những chuẩn mực và giá trị nhất định. Điều này, giúp trẻ xây dựng những quan hệ thỏa đáng với người lớn, bạn bè. Và cuối cùng là nhắm vào bản thân (thiết kế nhân cách của mình, thiết kế tương lai của mình…).
  • Ở trẻ, xuất hiện ý tưởng về cuộc sống trong tương lai, phấn đấu có một nghề nghiệp nhất định. Những trẻ này có định hướng cuộc sống rõ ràng.
  • Mức độ cao nhất là những nhận thức của trẻ trở thành giá trị của cuộc sống.

3. Sự hình thành kiểu quan hệ qua lại mới ở tuổi dậy thì.

Nhu cầu giao tiếp như những “người lớn”. 

Quan hệ giữa ba mẹ và thiếu niên cần được thay đổi. Vì trong độ dậy thì, thiếu niên có nhu cầu được đối xử như một người lớn. Tuy vậy, ở một vài gia đình, chúng ta vẫn duy trì cách thức giao tiếp với thiếu niên như với trẻ con. Sự trái ngược này là nguồn sinh ra xung đột trong mối quan hệ giữa ba mẹ và thiếu niên. 

Quan hệ xung đột tạo điều kiện phát triển những hình thức hành vi thích ứng và giải thoát thiếu niên. Thiếu niên xa lánh người lớn, tin rằng người lớn không đúng vì các em cho rằng người lớn không hiểu và không thể hiểu họ. Người lớn dễ mất đi vị trí giáo dục và ảnh hưởng của mình tới thiếu niên.

“Đạo đức vâng lời” và “đạo đức bình đẳng” 

Ở thiếu niên tồn tại hai hệ thống giao tiếp: với người lớn và với bạn cùng tuổi. Trong hệ thống giao tiếp với người lớn, trẻ ở vị trí không bình đẳng, với các em vị trí này là “đạo đức vâng lời”. 

Trong hệ thống giao tiếp với bạn, trẻ ở vị trí bình đẳng và trẻ thực hiện “đạo đức bình đẳng”. 

Sự trái ngược của 2 hệ thống đạo đức:

Sự trái ngược giữa hai chuẩn mực đạo đức này dẫn đến sự xung đột tâm lý ở thiếu niên. Biểu hiện của sự xung đột này cũng rất đa dạng: có trẻ trở nên lầm lì ít nói, trẻ thì phản kháng bướng bỉnh, cãi lại, trẻ thì sẵn sàng bỏ nhà đi bụi,..

Cho nên khoảng cách giữa hai loại đạo đức này càng nhỏ thì khủng hoảng độ tuổi có thể diễn ra càng nhẹ nhàng, thậm chí không để lại dấu vết nào của khủng hoảng. 

Chính sự giao tiếp với bạn bè, chứ không phải với người lớn, có thể đem lại cho thiếu niên sự thỏa mãn nhiều hơn, trở nên cần thiết hơn và có ý nghĩa hơn. 

4. Kết Luận

Người lớn giữ vai vô cùng quan trọng, đối với mức độ khủng hoảng tâm lý tuổi thiếu niên. Tính độc lập và quyền bình đẳng trong quan hệ của các em với người lớn là vấn đề phức tạp và gay gắt nhất trong sự giao tiếp của các em với người lớn nói riêng, trong việc giáo dục nói chung. 

Nhưng khó khăn này có thể giải quyết, nếu người lớn và các em xây dựng được mối quan hệ bạn bè, hoặc quan hệ có hình thức hợp tác trên cơ sở tôn trọng, tin tưởng giúp đỡ nhau. 

Sự hợp tác này cho phép người lớn đặt các em vào vị trí mới – vị trí của người giúp việc và người bạn trong công việc khác nhau, còn bản thân người lớn thành người mẫu mực, và người bạn tin cậy của các em.

Bài viết liên quan