4 bước dạy con làm chủ cảm xúc

4 bước dạy con làm chủ cảm xúc

Cảm xúc của trẻ đến từ những tình huống thử thách khiến trẻ cảm thấy quá sức. Chẳng hạn khi trẻ không thể tìm thấy đôi giày đá bóng của mình ở đâu cả, trẻ không được chơi trò chơi điện tử hàng giờ đồng hồ tùy thích, hay trẻ có thể cáu giận vì một điều gì đó đã xảy ra ở trường… Đừng vội trách phạt hay bỏ lơ những cảm xúc này của trẻ, hãy kiên nhẫn hướng dẫn và dạy con làm chủ cảm xúc qua 4 bước trong bài viết sau.

Nhận diện nguyên nhân gốc rễ của cảm xúc mà trẻ đang thể hiện

Bước đầu tiên trong việc dạy con làm chủ cảm xúc là giúp trẻ nhận biết biểu hiện của loại cảm xúc đó và gọi được tên của chúng. Có rất nhiều cấp độ thể hiện sự nghiêm trọng của các loại cảm xúc, vì vậy, dạy trẻ cách gọi tên các loại cảm xúc đó sẽ giúp ích trong việc kiểm soát chúng.

  • Buồn bã xuất hiện khi trẻ thất vọng, nản lòng, mất đi sự can đảm, trầm cảm
  • Lo lắng khi trẻ thấy ngượng ngùng, quá tải cảm xúc, sợ hãi
  • Giận dữ khi trẻ cảm thấy bị làm phiền, không hài lòng

Chia sẻ về những định nghĩa này cho trẻ bằng cách mô tả bằng từ ngữ, mục đích của việc này là để phát triển từ vựng của trẻ về cảm xúc. Khi có đủ vốn từ, trẻ có thể dễ dàng thể hiện và cho cha mẹ biết chính xác trẻ đang trải qua điều gì thông qua quá trình giao tiếp. Nhận diện là bước đầu tiên trong quá trình giúp trẻ xây dựng cách phản ứng tích cực với các loại cảm xúc.

Dạy con làm chủ cảm xúc bằng cách thay đổi phản hồi, trở nên tích cực hơn

Một khi trẻ đã có khả năng nhận diện cảm xúc và gọi tên chúng, trẻ sẽ có khả năng điều hướng những cảm xúc mạnh mẽ hoặc tiêu cực sang hướng tích cực hơn. Việc biết đến những lựa chọn thay thế cách thể hiện cũ (như gào thét hoăc giận dữ, nhăn nhó,..) sẽ giúp trẻ học được cách kiểm soát cảm xúc tốt hơn.

  • Nói chuyện với cha mẹ, anh/chị em, bạn bè, giáo viên, tham vấn viên tại trường.
  • Nằm xuống, nhắm mắt, thả lỏng cơ thể tại một vị trí yêu thích và đem lại cảm giác an toàn, yên bình cho trẻ như phòng ngủ, ghế sofa…
  • Đối với những gia đình theo tôn giáo, có thể cho trẻ cầu nguyện với các vị thánh (Chúa, Phật, Thánh Allah…) và đọc kinh.
  • Làm những công việc mang tính giải trí và thư giãn như tô màu, chơi bóng, lắp LEGO, đọc sách, chơi với thú cưng.

Mục đích là để ngăn cản sự dâng tràn, tăng dần của cảm xúc tiêu cực, thông qua các hoạt động mang tính đánh lạc hướng hoặc mang tính giải tỏa, tích cực. Nếu trẻ chưa sẵn sàng nói chuyện với người khác, ít nhất trẻ cũng có thể giữ được bình tĩnh. Một khi trẻ để cảm xúc dịu xuống, trẻ đã sẵn sàng cho bước tiếp theo

Xem thêm 5 giải pháp chống trầm cảm và lo âu cho các bậc cha mẹ

Suy nghĩ lại về tình huống khó khăn vừa trải qua

Đây là bước quan trọng nhất trong quá trình. Cảm xúc không chỉ là kết quả nhất thời của một tình huống, mà nó là cách mà trẻ nhận thức về những tình huống tương tự như vậy. Não bộ là một bộ máy xử lí tốc độ cao, vì vậy những suy nghĩ không chính xác vẫn có khả năng lọt qua nhận thức của trẻ và tác động tiêu cực đến cảm xúc của chúng. Nhận thức sai lầm hiếm khi dẫn đến cảm xúc tích cực. Chúng ta luôn muốn con cái suy nghĩ về những thứ đúng đắn, nhưng quá trình này có thể luôn cần sự giúp đỡ của cha mẹ. Khi trẻ đã học được cách bình tĩnh, hãy hướng dẫn chúng tập cách suy nghĩ và nhìn nhận lại vấn đề khiến trẻ căng thẳng. Đó cũng là một trong những cách dạy con làm chủ cảm xúc hiệu quả.

Dạy con làm chủ cảm xúc bản thân thông qua việc thực hành

Nói với con của bạn rằng tất cả mọi người đều trải qua những cảm xúc mạnh mẽ. Điều quan trọng là con phải học cách xử lí chúng một cách khôn khéo. Cũng giống như khi trẻ tập làm Toán hay chơi thể thao, chơi một loại nhạc cụ, trẻ cũng có thể lên kế hoạch để học cách ứng phó với cảm xúc của mình.

Nhìn nhận

  • Cùng con bạn xem xét một số loại cảm giác cơ bản (vui, buồn, lo lắng, giận dữ) và yêu cầu trẻ đưa ra một số từ cảm xúc trong cùng một loại, xác định loại nào có cường độ lớn hơn và ít hơn.

Chuyển hướng

  • Bây giờ, hãy cùng nhau lập danh sách những cách lành mạnh để bình tĩnh khi cảm xúc tràn ngập trong não của chúng ta. Hãy suy ngẫm về danh sách này và để con bạn chọn những ý tưởng mà trẻ nghĩ sẽ phù hợp nhất với trẻ.
  • Cùng nhau suy nghĩ về cách con bạn sẽ sử dụng những ý tưởng này khi trẻ cảm thấy quá tải hoặc đau khổ, trẻ cần phải đi đâu, có thể nói chuyện với ai, v.v. Sau đó, thảo luận xem những ý tưởng này sẽ giúp trẻ phản ứng tốt hơn với những cảm xúc mạnh như thế nào.

Suy nghĩ lại

  • Yêu cầu con bạn tạo ra một số tình huống khó khăn (chẳng hạn như thua một trò chơi thể thao hoặc làm bài kiểm tra kém) và sau đó xác định cách suy nghĩ về những tình huống nghe có vẻ đúng hoặc không đúng. Nếu đó là sự thật, hãy yêu cầu con bạn giải thích lí do tại sao trẻ tin là đúng. Nếu điều đó không đúng, hãy khuyến khích trẻ nói lí do tại sao suy nghĩ đó nghe có vẻ không đúng.

Tác giả: Tâm lý gia Như Hiếu

Văn phòng tham vấn tâm lí trên mây của Dự án Bảo hiểm sức khoẻ tinh thần xác định tầm nhìn và sứ mệnh của mình, hướng đến việc xây dựng môi trường học đường lành mạnh, hỗ trợ học sinh – phụ huynh – giáo viên nhận biết và phòng ngừa các khó khăn tâm lí.

Chúng tôi luôn muốn trở thành người bạn đồng hành chăm sóc sức khỏe tinh thần và bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay và cả mai sau.

Mọi thắc mắc xin liên hệ:

Đánh Giá Bài Viết
DMCA.com Protection Status